(Vanchuongphuongnam.vn) – Nhà thơ Đặng Bá Tiến sinh năm 1952, quê xã Sơn Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, Nguyên Phó Chủ tịch Hội VHNT Đắk Lắk, Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Hội viên Hội Nhà báo Việt Nam, Hội viên Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam, Hội viên Liên đoàn nhiếp ảnh nghệ thuật Quốc tế. Với gần chục tác phẩm văn chương đã xuất bản, amh nhận được nhiều giải thưởng văn học trong nước. Đặng Bá Tiến được xem như là một trong những nhà thơ có bản sắc nhất của vùng văn học Tây Nguyên. Văn chương phương Nam trân trọng giới thiệu chùm thơ được rút trong tập thơ Linh hồn tiếng hú của anh để giới thiệu cùng bạn đọc.
Nhà thơ Đặng Bá Tiến
KHÚC IV- TÌNH YÊU
Đêm nay
ánh trăng dậy thì vàng mơ
trải lấp loáng mơ màng trên căn nhà nhỏ của anh vừa dựng tạm
ánh trăng giao duyên với mùi mật ong và hương chanh hương sả
ánh trăng rong chơi theo ngọn gió
như trộn vào hơi thở phập phồng
như hát trong huyết quản của anh
mẹ thương anh đã khăn gói đến nơi này
đêm nay mẹ như bà tiên ngắm trăng trên bậc thềm và thủ thỉ với H’Lan về quê hương Xứ Nghệ
mới ba tháng xa quê đã nhớ “con cá đồng kho khế”
nhớ bờ tre dưới trăng vàng ai thả khúc đò đưa…
cô gái Ê Đê ngồi nghe như cây mùa khô nghe mưa
như hạt kơ nia sắp nảy mầm lắng nghe đất ẩm
ôi Xứ Nghệ yêu thương
Xứ Nghệ cô mới biết qua bàn tay ấm
qua lời kể ngọt ngào như Amí kể chuyện xưa
qua vóc dáng tấm lòng của chàng trai hiền lành, cần mẫn
mà lòng cô như đã có sóng sông La
mà trái tim cô như đã dạt dào ví giặm
ôi câu ví gừng cay muối mặn
giờ cô nghe đằm thắm nao lòng
câu ví ấy khác nào điệu ay-ray mí hát trên nương, trên bến nước
hát khi H’Lan còn cuộn tròn nhắm mắt trong lòng mí yêu thương
để H’Lan lớn lên
vóc dáng thì từ giọt máu hồng, từ giọt sữa ngọt ngào của mí,
còn trái tim yêu thương và tâm hồn mộng mơ thì bằng câu hát mí ru
Ôi câu ay-ray
ôi câu ví dặm
ta muốn rước về ở chung một buồng tim
ta muốn đưa về ở chung một bếp
ta muốn chiều chiều ngồi trên bến nước
nghe khúc ay-ray và nghe câu ví giặm ân tình
ta muốn đứa con yêu thương của ta được ru bằng câu ví giặm của cha
đươc nựng ngọt ngào bằng lời ay-ray của mẹ
nó sẽ lớn lên với vóc hình dũng sĩ
có tâm hồn thiết tha như câu ví
và nồng nàn mơ mộng như điệu ay-ray
Ơi anh
ơi chàng trai Xứ Nghệ
anh có hiểu lòng em
thương anh như con nai thương rừng
thương anh như con chim thương cành
thương anh như con cá cờ, cá lăng thương suối
thương anh như nụ phong lan mùa khô thương hơi sương trong gió thổi
như đám mây thương đỉnh núi
cho mây làm bến đỗ lúc cô đơn…
Cô gái Ê Đê ngày ngày bên anh cho gần cái nhớ
anh lên đồi đào đất trồng cây
cô trèo mười con dốc
gùi cả trăm bầu nước làm mưa
rừng cây lên xanh
có tình anh đêm đêm tưới trăng vàng cho cây xum xuê long lanh sắc lá
có tình em mỗi ban mai rải ánh nắng hồng cho cây mơn mởn chồi non
Cả đại ngàn bên Sê Rê Pôk bình yên
cho thân gỗ mỗi ngày phổng phao thêm như lòng anh chờ đợi
cho đàn nai, bầy công sinh sôi nhởn nhơ khắp đại ngàn hân hoan như người đi trẩy hội
cho hoa đỏ, hoa vàng, hoa tím nở tràn dọc suối suốt mùa khô
có công anh ngày ngày đêm đêm lặn lội tuần tra đến hõm mắt, mòn chân
tím tái thịt da bởi muỗi mòng sên vắt
có tình em trao cho anh trong nắm cơm gói lá chuối rừng
để nửa chừng đêm anh lót dạ
có tình em ủ trong chiếc khăn thổ cẩm tặng anh
để khi anh trèo lên đỉnh dốc
đưa chiếc khăn ra thì hóa ngọn gió lành…
Ôi Bản Đôn
ôi Yôk Đôn
ôi Sê rê pốk
nơi hơi thở thơm hương hoa bằng lăng hoa dẻ
thơm mùi cá nướng tẩm mật ong mỗi bữa chiều về
thơm hương rượu cần bay lẫn hoàng hôn mê mê tỉnh tỉnh
nơi mỗi sáng voi dẫm chân thậm thịch giã vào đất mẹ, giã vào hư không, giã trắng những nỗi niềm
nơi con thuyền độc mộc vụt hiện trên sông rồi bay vào thẳm xanh như bay vào cổ tích
dòng sông cũng khi trong khi đục
nhưng ân nghĩa với con người thì đầy ắp quanh năm
nơi tháng ba hoa nhuộm đất bảy màu, nắng ngọt thơm như rượu cần ủ nếp nương chín tháng
ba mươi chín giàn chiêng gọi Giàng rung vách núi
con gái con trai ngất ngây đêm hội
nhịp xoang quay
tay ấp bàn tay
mắt liếc đong đưa
gọi bước chân say
bỏ hội vui chung, ra bờ cây tình tự…
Nơi mỗi tinh mơ anh bật cửa
trăm giọng chim hòa tấu rộn đất trời
những em gái Ê Đê, M’nông lẫn trong mù sương chỉ nghe được tiếng cười
trong như sương
ngọt như sương
vô tư như sương
long lanh mặt đất
bình minh rạng
đã thấy các em mang gùi bóng đổ dài nghiêng nghiêng trên bến nước
gùi niềm vui về mỗi chái nhà
nơi mỗi chiều già làng ngồi bên cầu thang trầm tư ngậm tẩu
nhả gan ruột nỗi niềm ra làm mây bay
dáng già ngồi như tượng đá tạc vào hoàng hôn ráng đỏ
anh hiểu già
một pho huyền sử
anh hiểu già
là linh hồn xứ sở
là bóng cả đại ngàn
là bến nước, cây đa…
KHÚC V- NỖI ĐAU
Rồi một ngày…
Rồi ngày tiếp ngày
những dòng người như kiến tháng năm trốn mưa rào leo ngược dốc
những sắc thổ cẩm đỏ, xanh, vàng
những sắc chàm tràn tới
tràn tới những điệu then
những si, lượn rộn ràng
đất giao thoa trong những điệu ru
đất gặp gỡ bàn tay xứ Nam xứ Bắc
đất trải lối mòn đi gặp đất
trải con đường vào giữa rừng sâu
bên niềm vui tươi mới ban đầu
anh chợt nhói lòng khi thấy rừng rung lên nghiêng ngả
nghiêng ngả đại ngàn
đảo điên cổ thụ
nhựa cây tuôn trào như máu ứa luênh loang
sau đường rìu vung lên như máy chém liên hoàn
sau ngọn đuốc chập chờn giữa đêm là ào ào bão lửa
những cánh rừng thành tro than lả tả
thành khói thành mây
thành những hồn ma
rừng tan hoang
và những ngôi nhà
vội vàng mọc lên
nên làng, nên rẫy…
Anh đau đớn cầm tay những người anh em vừa tới
nóng tay mình dòng máu râm ran
người anh em cùng chung bài hát kết đoàn
người anh em cùng chiến hào đánh Mỹ
những người anh em, những người đồng chí
từ Lạng Sơn, Bắc Cạn, Hà Giang…
từ những núi đá tai mèo đói nghèo truyền kiếp
bỏ quê hương đi tìm manh áo bát cơm
trái tim anh đau
nhưng lời anh tha thiết:
hỡi những người anh em
hãy thương lấy những cánh rừng
rừng ngàn đời là ông bà, cha mẹ của suối của sông
rừng cho ta tránh bão bùng
cho ta qua nắng lửa
rừng là hồn thiêng ngàn năm xứ sở
không có rừng
người sẽ sống bơ vơ
không có rừng
trái đất sẽ ngẩn ngơ
trái đất sẽ điên khùng nổi loạn
không có rừng
sẽ chết cả lời chiêng trên suối cạn
sẽ mỏi mòn, tàn úa sử thi…
Từ đẫm ướt sương mai
đến nắng chiều bỏng rát bước chân đi
ngày tiếp ngày anh lầm lũi lội khắp rừng Bản Đôn, Ea Súp
mang theo những lời như máu rỉ từ tim:
hỡi những người anh em
chúng ta mưu sinh
nhưng đừng lột da mình
đau đớn lắm!
Lời anh như lọt vào trời thẳm
những dòng người di cư vẫn như kiến tháng năm leo ngược dốc
mỗi tuần một làng mới lại hiện ra
cánh rừng còn hôm qua
hôm nay thành đất trắng
mai là nhà
là cà phê, khoai, sắn…
Ngày ngày
đêm đêm
cứ vang vọng giữa rừng già
tiếng rìu, tiếng cưa
tiếng cú, quạ mất nhà
tiếng hổ, báo thét gào chạy trốn
tiếng cây đổ ào ào như bão cuốn
anh đau đớn ngỡ mình vừa bị chém ngang lưng!
Sau làn sóng di cư
là bọn lâm tặc, là lũ mọt rừng trăm phương mò tới
chúng ngấu nghiến ăn rừng trong bóng tối
ăn rừng giữa bạch nhật, thanh thiên
chúng nuốt cả cây gỗ dài như sợi bún
chúng ngủ mơ cũng thấy gỗ chập chờn
chúng bán, mua cả rừng gỗ giản đơn
bằng những dự án đỏ lòm con dấu
và bầm tím những mưu đồ ẩn náu
chúng nháy mắt nhau là rừng đổ ào ào
những cánh rừng đẫm máu thương đau
voi phơi xác cho quạ, diều mở tiệc
hổ, báo cũng cùng đường mạt kiếp
chúng biến cẩm, hương thành những đống vàng mười
thành đô la xanh cho chúng đổi đời
từ gã xe ôm hóa đại gia vênh mặt thịt…
Anh chứng kiến sự mất rừng
như chứng kiến sự mất đi những người thân thiết nhất
đêm ngủ giật mình thấy những vòng trắng trong mơ
những vòng trắng đung đưa
trên những gốc cây cụt đầu ứa đầy nhựa đỏ
những vòng trắng quấn lên đầu người sau cơn bão tố
sau những trận lũ rừng
người, thú bập bềnh trôi…
Anh thét lên trong mơ
thét lên giữa cuộc đời
anh chạy tới kiểm lâm
chạy tới chính quyền
xé họng gào to:
rừng đang chết!
tất cả một câu trả lời:
đã biết
chúng tôi đang quyết liệt bảo vệ rừng(!)
Tất cả đều hô
quyết liệt đến cùng
nhưng rừng trước mũi cung
yến, oanh dần tắt tiếng
rừng đang dưới những lưỡi cưa sắc lẻm
thiết mộc cứ bốc hơi
sa mạc hóa từng ngày…
Là người yêu từng chiếc lá mầm cây
đêm anh khóc ướt đầm cả gối
đêm anh lang thang dọc theo con suối
con suối mùa khô mảnh trăng cũng khô giòn
đâu còn nữa những mát lành, róc rách
đâu còn nữa bờ hoa khoe sắc
đâu còn nữa bóng nai lồng bóng nước
anh cúi đầu ngồi như mỏm đá mồ côi…
Gió mùa khô gào rú lộng trời
gió vần vũ ném vào đêm ai oán
những tàn lửa bập bùng chớp sáng
đâu còn hương hoa thơm thoảng
chỉ còn khét nồng mùi khói
cháy lòng anh…
KHÚC VI – ĐÊM BẢN ĐÔN
Trắng bao đêm dầm dưới sương rơi
anh không ngủ ngồi nghe dòng sông khóc
Sê rê pốk mùa khô đá đôi bờ lăn lóc
cỏ đôi bờ chết giấc dưới trời sao
nước hắt hiu
đâu còn sóng dạt dào
trăng bức bối không còn chỗ tắm
thuyền độc mộc nằm trơ trên bến vắng
Ama tựa đầu ngồi nhấm nháp trăng suông
cần câu cá lăng giờ câu gió câu sương
thác Bảy Nhánh hết reo cười như trẻ nhỏ
đêm
sông như con rắn đen bơ phờ nhịp thở
đợi cơn mưa xa lắc cuối trời
đêm
ai buồn để tiếng chiêng rơi
rơi vào hư không
rơi vào thăm thẳm
rơi vào tận đáy lòng trống vắng
không có rừng giọt chiêng đậu vào đâu
giọt chiêng tan vào gió bạc màu
tan như giọt mưa rơi vào sa mạc…
Không có rừng lời khan ngơ ngác
lời khan như cũng lạc quê hương
Đam San về tìm lại suối ngàn thương
đâu còn bóng kơ nia trên bến nước
đâu còn thác tung bờm như ngựa thần sải bước
đâu còn đàn voi đi rung chuyển đại ngàn
người kể khan ngồi trước cửa nhà sàn
thì thầm kể khan
cho chính mình nghe
rồi khóc
Đêm Bản Đôn
có một người không còn nước mắt
và mái đầu tóc bạc như lau
ngồi lặng yên nhìn vào tận đẩu đâu
giữa hun hút trời sao cao vòi vọi
Mười năm chiến chinh
đạn thù như mưa xối
chưa một lần chùn bước trước hàng quân
chưa một lần cúi đầu khuất phục
hôm nay giữa thời bình
lẽ nào đành bất lực
buông tay?
Có lẽ nào như thế đồng đội ơi
ta bất lực là vong ơn bội nghĩa
ta buông tay
là quên máu bạn ta đã tưới đầm chiến địa
để giữ từng tấc đất mầm cây
ta buông tay
là đầu hàng lâm tặc
là đại ngàn này
mặc chúng phanh thây (!)
Đồng đội ơi
những người gần
những người ở xa xôi
người là hồn thiêng ngự tận đỉnh trời
người đang ở suối vàng yên nghỉ
người đang giữ những chức quyền cao quý
người đang cuốc cày lo rau cháo sớm hôm
người đang trên núi cao
người dưới biển sóng cồn
xin thêm một lần kết thành đội ngũ
xin thêm một lần hội tụ
vào cuộc chiến này để bảo vệ màu xanh
bảo vệ ngọn gió lành
bảo vệ nguồn nước mát
bảo vệ lời ru, câu hát
tiếng T’rưng vang vọng ngàn đời!
Đ.B.T
