“Để mị nói cho mà nghe”: Vì sao bài hát này được bạn trẻ thích?

98

Tô Hoàng

(Vanchuongphuongnam.vn) – “Để mị nói cho mà nghe” không kể khổ, không than trách phận số. Giản dị ra, Mị chỉ muốn vùng bứt tất cả để vọt khỏi nhà hòa vào không khí hội hè ngoài kia. 

Hoàng Thuỳ Linh trong MV “Để mị nói cho mà nghe

…Cũng không cần phải chú giải đấy là cô Mị đang ngồi ủ dột tại căn nhà Thống lý Pá Tra trong truyện “Vợ chồng A Phủ“ của nhà văn Tô Hoài như ở clip ca nhạc của nữ diễn viên điện ảnh kiêm ca sỹ xinh đẹp Hoàng Thùy Linh. Cũng không cần phải xem bài hát này được trình diễn với giai điệu tuyệt vời mang âm hưởng dân ca Tây Bắc, cùng vũ điệu cũng tuyệt vời luôn trong đêm trao giải Award VTV 2019. Lại cũng không cần nữa, những ghi chú “chorus”, “Rap“ trong bài hát…

Tôi lấy giấy bút ra, ghi lời ca của bài hát này…

Để Mị nói cho mà nghe

Tâm hồn này chẳng để lặng lẽ

Mị, hiển nhiên không thể là tên các cô gái vùng lúa phía Bắc, phía Nam. Và câu hát đầu tiên thốt ngay ra cửa miệng tuyệt nhiên không phải là một khẩn cẩu, một yêu sách hay một mệnh lệnh mà là điều gì đó chân thành, mộc mạc, có phần nũng nịu tự đáy lòng của một cô gái vùng cao Tây Bắc, còn trẻ…

Tiếp:

Thương cha xót mẹ

Thôi thì mặc phận đời mình chơi vơi…

Hai câu này buộc chúng ta lại hiểu thêm rằng Mị không còn ở tuổi hồn nhiên, Mị đã bước vào tuổi phải chọn lựa, phải quyết định rồi. Và dù nghĩ tới cha, tới mẹ Mị cũng sẵn sàng chấp nhận vị đắng đót của cuộc đời.

Cứ nghĩ rằng sẽ xảy ra một hoàn cảnh, một bi kịch trong thời hiện đại của một cuộc sống còn phải nỗ lực, gắng gỏi nhiều hơn nữa trong vá víu “xóa đói giảm nghèo”; của việc kết hôn cận huyết đẻ ra những đứa trẻ tật nguyền hoặc tệ nạn rủ rê chị em nhẹ dạ bán qua biên giới. Nhưng may sao, may sao..

Này đây:

Hoa ban trắng nở đầy con bản nhỏ

Hương sắc còn chưa phai…

Này đây:

Hoa ban trắng trên nương chớm nở

Đẹp như tâm hồn em còn ngây thơ

Này đây:

Mùa xuân này, Mị muốn xúng xính trong váy hoa…

Nghĩa là không có kể khổ, không than trách phận số. Giản dị ra, Mị chỉ muốn vùng bứt tất cả để vọt khỏi nhà hòa vào không khí hội hè ngoài kia. Vì sao?

Hết năm nay Mị vẫn còn trẻ

Nên Mị cũng muốn đi chơi..

Cụ thể, nồng nàn hơn thế nữa, còn là vì :

Em làm gì đã có người yêu

Em còn đang sợ ế đây này

Và vẫn là giọng điệu giãi bày thêm một sự  nuối tiếc:

Em không bắt quả pao rơi rồi

Tiếc không một đời đơn côi

Rồi bỗng như bắt gặp một Mị khác, cảm nhận được, hiểu được tất cả cái “quy luật muôn đời“, cô gái phấp phỏng, lo âu vì ngày mai, ngày kia. Nên Mị muốn đi chơi, Mị muốn chạy vội tới với hội hè, với mùa xuân để chiếm lấy những phần trăm niềm vui, hạnh phúc đích thực của cuộc đời. Vì:

Đời mình đâu có mấy vui cớ sao lại buồn

Biết ngày mai trắng đen hay tròn vuông.

Cùng nghe bài hát, cùng đọc ca từ có nhà phê bình trẻ đã nói: Không có gì là mới đâu! Cái chủ đề “ăn sống nuốt tươi“ này văn chương nghệ thuật đã nói từ lâu rồi. Riêng tôi vẫn thấy mới, bởi một lẽ: Nếu không phải cô Mị thì cha mẹ cô gái, ông bà cô đã từng bị ăn phải bùa mê thuốc lú, để mãi mãi rướn cổ trông đợi cái tương lai, cái ngày mai không bao giờ tới hoặc không có thật…

Chợt nghĩ, những lời ca từ hoặc chính cái bài thơ trữ tình này phản ánh trung thực, thẳng thắn ý muốn, nhu cầu, khát vọng, hoặc nói phóng to một chút, có thể là lời tuyên ngôn của thế hệ trẻ hôm nay…

Không ám chỉ, không cạnh khóe, dịu dàng, thân ái mà giải bày những gì đang cuộn lên trong lòng thôi, nhưng cũng cháy bỏng khát khao muốn mở mắt nhìn xa để tránh vấp ngã:

Mùa xuân này, Mị muốn xúng xính trong váy hoa

Không đi làm sao biết ngoài kia một mai là sương hay nắng tỏa

Và rất bản lĩnh, rất quyết liệt, rất tỉnh táo:

Cơ hội này Mị sẽ nắm lấy, Mị chẳng cần một ai dắt tay

Và hết hôm nay, Mị sẽ chuồn khỏi nơi đây!

Người viết những dòng này là dân ngoại đạo về thơ. Nhưng quả là tôi đã ngán tới tận cổ thứ thơ phú quẩn quanh những uất ức, hằn học, lặp lại thứ thơ “hô hào, khẩu hiệu” vài chục năm trước, được viết ra bằng máy vi tính, cũng “xuất bản“ ngay bằng máy in đặt cạnh tầm tay, trong một gian phòng máy lạnh chạy êm ru, tủ lạnh đầy ắp quả trái. Tôi cũng ngán ngấy cả thứ thơ phú tỏ ra hiện đại, tân kỳ với cung cách tỏa ra trang giấy những con chữ rồi nhón tay xếp đặt chúng ngược xuôi, ngang dọc cạnh nhau mong tạo ra hiệu quả, như trong trò chơi lego của trẻ nhỏ.

Nhà kinh điển nào đó đã nói: “Cứ đập vào trái tim mình, thơ từ đó vọt ra”…

Tôi tự hỏi, lời của bài hát này có thể coi là một bài thơ, có thể còn là một bài thơ trữ tình được không?

Xin chép hầu quý bạn cả bài:

Để Mị nói cho mà nghe

Để Mị nói cho mà nghe

Tâm hồn này chẳng để lặng lẽ

Thương cha xót mẹ

Thôi thì mặc phận đời mình chơi vơi

 

Để Mị nói cho mà nghe

Hết năm nay Mị vẫn còn trẻ

Xuân đương tới rồi

Nên Mị cũng muốn đi chơi

 

Này là mình đi theo giấc mơ sớm mai gọi mời

Nơi vòng tay ấm êm chẳng rời

Hoa ban trắng nở đầy con bản nhỏ

Hương sắc còn chưa phai

 

Đời mình đâu có mấy vui cớ sao lại buồn

Biết ngày mai trắng đen hay tròn vuông

Em không bắt quả pao rơi rồi

Tiếc không một đời đơn côi

 

Mị còn trẻ còn muốn đi chơi

 Thanh xuân sao lại phải nghỉ ngơi

Hoa ban trắng trên nương chớm nở

Đẹp như tâm hồn em còn ngây thơ

 

Em làm gì đã có người yêu

Em còn đang sợ ế đây này

Vậy tại sao quả pao không nắm trên tay

Để bao trai làng chìm đắm trong mê say

 

Mùa xuân này, Mị muốn xúng xính trong vày hoa

Không đi làm sao biết ngoài kia một mai là sương hay nắng tỏa

Cơ hội này Mị sẽ nắm lấy, chẳng cần một ai dắt tay

Và hết hôm nay, Mị sẽ chuồn khỏi nơi đây!  

T.H