(Vanchuongphuongnam.vn) – Một sớm cuối thu, bước chân ra phố, ta bỗng thấy ba mươi sáu phố phường của Hà Nội trở nên tinh khôi và dịu dàng hơn bởi những sợi nắng mềm mại vàng tươi giăng mắc trên vòm lá, lấp loáng trên mái ngói lô xô màu thâm nâu, chảy tràn xuống ô cửa và loang trên các bức tường của những ngôi nhà cổ kính…
Tác giả Đào Thị Thu Hiền
Những tia nắng ấy dường như hiểu rằng mình sắp phải chia tay con phố để ra đi cùng mùa thu, nên dáng vẻ còn đầy tiếc nuối, quyến luyến, như thể còn một điều gì khó nói. Có lẽ vậy mà nắng vàng buổi sáng trong những ngày cuối thu không chỉ dịu dàng mà còn rất ngọt ngào, êm ái. Nó vẫn tràn trề, vẫn rực rỡ, nhưng không còn gay gắt, không còn chói chang nữa. Ánh nắng ấy làm cho người qua cảm thấy thích thú, khoan khoái trong một cảm giác lâng lâng dễ chịu. Những tia nắng sóng sánh, mềm mại, óng ả dường như cũng muốn gột rửa bụi bặm của cơn bão còn vương lại trên phố, làm tươi mới mọi vật và dâng trả cho trời xanh bồng bềnh mây trắng. Dáng điệu quyến luyến chưa muốn chia xa của những tia nắng mùa thu đôi khi bị lộ ra bởi cái vẻ bộ rối rít, vội vàng, quấn quýt theo những bước chân người dạo phố giữa cái lạnh bâng quơ của thoáng heo may thoang thoảng. Chẳng biết có phải nắng thu như thế mà nhà thơ Đỗ Trung Lai từng phải thốt lên rằng: “Ước gì cuốn được thu như lụa/ Dùng may xiêm áo tặng cho em/ Em khoác mùa thu vào phố cổ/ Băm sáu con đường phải hát lên!”
Ba mươi sáu phố phường Hà Nội bỗng trở nên đẹp đẽ và cổ kính hơn bao giờ hết bởi cái lạnh se se của gió mùa thu. Thong thả dạo bước trên những con đường rải vàng lá rụng, ta nhớ đến những câu thơ xao xuyến của tác giả bài hát “Người Hà Nội”: “Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội/ Những phố dài xao xác hơi may/ Người ra đi đầu không ngoảnh lại/ Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy”. Cái chớm lạnh của gió mùa thu mong manh ấy không chỉ đưa những đứa trẻ vào giấc ngủ mà còn làm cho vòm cây xao động, tạo thành muôn bóng hình lấp loáng trên mặt đường vàng ươm lá rụng. Hà Nội mùa heo may dễ làm lòng người thêm thổn thức. Ngọn gió giao mùa với cái lạnh hanh hao như giục mùa thu lắng hồn vào bông cúc vàng tươi tắn trên gánh hàng hoa rong ruổi theo người qua phố. Một thoáng heo may thoảng vào mái tóc người thiếu nữ đủ làm thức dậy những mộng mơ của tâm hồn dạo rực yêu thương; đưa hoa sữa tỏa vào đất trời mênh mông cái hương xưa nồng nàn, quyến rũ. Nhưng cũng có khi, đêm trời trở gió, heo may làm lòng người thao thức, bâng khuâng trong tiếng xào xạc của lá thu xa cành về cội. Không thể không bị quyến rũ bởi gió mùa thu, phố trở nên mơ màng, khiến những người đã sống trong phố mỗi khi đi xa Hà Nội, gặp tiết trời cuối thu không khỏi chộn rộn nhớ về những ngõ nhỏ, phố nhỏ.
Tôi nghe người ta nói mùa thu là mùa đẹp nhất trong bốn mùa. Thoạt nghe tưởng là câu nói thiên vị của ai đó phải lòng mùa thu, nhưng ngẫm kỹ thấy cũng có lý. Tiết trời mùa thu mát mẻ, không oi bức như mùa hè, giá buốt như mùa đông, mưa phùn ẩm ướt như mùa xuân. Cảnh sắc tàn thu trên phố dễ làm người ta nao lòng. Sắc màu trời thu quyện vào phố phường tạo thành những bức tranh rực rỡ, tươi sáng, dịu dàng. Nhưng cảnh thu huyền ảo nhất phải kể đến ánh trăng. Ánh trăng dịu dàng qua ô cửa sổ rọi sáng căn nhà, rót ánh vàng chảy xuống những vòm cây cổ thụ, loang lổ cả mặt đất. Phải thừa nhận rằng trăng mùa thu đẹp nhất trong tất cả các mùa. Trăng đẹp ngay từ lúc lưỡi liềm. Vào những đêm thanh, gió lạnh, vầng trăng nhô lên cao rồi vắt sữa chảy tràn xuống, làm cho khắp nẻo phố phường bừng lên trong nguồn sáng diệu kỳ. Nhưng ngắm trăng trong phố không dễ. Những ồn ào của phố, những nhà cao tầng, những ánh điện rực rỡ dễ làm người ta quên đi vầng trăng mùa thu. Nếu ai thèm ánh trăng thu thì phải tìm nơi thật thoáng, không bị nhà cao tầng che mất; chọn lúc đêm thật sâu giữa không gian thanh tĩnh để thưởng thức thì mới thấy hết cái thú vị của trăng tàn thu. Có khi nằm trên cao ốc, vén rèm nhìn qua cửa sổ lên phía bầu trời, bất chợt thấy trăng sáng ùa vào, nghiêng về một phía chênh chếch trên trời thăm thẳm. Khi ấy ta sẽ thấy trăng vẫn đó mà sao trời chới với lạc lõng ở tận nơi nào. Tiết mùa thu rất đẹp nhưng tháng ngày cuối thu mới là đẹp nhất. Chẳng biết có phải vì thế mà trăng thu tháng chín sáng và huyền ảo hơn tất cả. Hình như cái gì sắp qua đi cũng là cái mà người ta vừa kịp nhận ra rằng nó quý giá nhất. Trong những ngày tàn thu, trong tiết chuyển mùa sang đông, ngắm vầng trăng sáng cô đơn trên “bến sông trắng cỏ bạc đầu”, giữa “gió lạnh mới về chạy xào xạc trong lau lách”, mà có người từng “ấp ủ một cái gì đẹp hơn thế, đa tình hơn thế”, rồi không khỏi bâng khuâng, nhung nhớ “thèm khát yêu đương hơn cả bao giờ hết” (Thương nhớ mười hai).
Hà Nội mùa thu, dạo bước trên phố đông người qua, người ta không có cảm giác hít hà hương ổi chín quyện trong gió như đang phảng phất trong những ngõ nhỏ, xóm nhỏ ở quê. Mùa thu, mùi ổi chín ngọt ngào đưa hương dịu nhẹ nhưng vấn vương, làm người ta khó quên. Hương ổi tỏa bay trong gió gọi chim đua nhau ríu rít làm xôn xao cả những góc vườn xum xuê. Nghĩ đến hương ổi, ta thấy thèm những trái ổi đào, ổi mỡ xinh xinh, ngọt lịm, thơm nức như đang bày ra trước mắt, khác hẳn những trái ổi to đùng vô hương chất đống trên mẹt của các cô hàng bán rong. Nhưng cũng đừng thấy thế mà bảo Hà thành không có hương thu. Mùa thu trên phố không có hương ổi nhưng có hương hoa sữa nồng nàn. Hà Nội đã gắn liền với hoa sữa từ bao giờ. Nếu ai chưa từng gặp hoa sữa thì sẽ khó hình dung. Nhưng ai đã từng một lần nhìn thấy loài hoa này chắc hẳn sẽ nhớ mãi. Hà Nội ngày xưa nổi tiếng với hoa sữa trên phố Quang Trung, đường Nguyễn Du. Bây giờ nhiều hơn, Hà Nội có nhiều tuyến đường mới trồng hoa sữa. Trong những ngày cuối mùa thu này cũng là thời điểm “mùa hoa sữa về, thơm từng cơn gió”. Đi dưới những đường phố trồng hoa sữa, ngước lên nhìn bầu trời, người ta sẽ thấy hàng nghìn chùm hoa li ti nở trắng trời, tỏa ra một mùi hương ngọt ngào, đậm đặc. Hương thơm của hoa trắng li ti đôi khi làm những người không quen có cảm giác hơi khó thở nhưng với những ai ngửi quen thì rất dễ chịu và thích thú. Mùa hoa sữa ngọt ngào cũng là mùa Hà Nội “lên hương”. Hương hoa sữa ban ngày phảng phất, nhưng ban đêm, nhất là trong tiết heo may, hương bay đậm đặc. Mùa hoa sữa về thích nhất là đứng xa gốc hoa sữa ở cuối đường để đón hương trong gió. Khi ấy, hương sữa theo gió làm cho người ta thoang thoảng, lấp ló giữa không gian rộng lớn. Hương hoa sữa mùa thu như một tấm màn phớt mỏng che lấy Hà Nội, để cho những người yêu nó có thể trải lòng với những cảm xúc của chính mình, cùng chia sẻ những tâm tư không dễ gì nói ra.
Cái thời tiết lạnh se se, gió heo may mang theo chút hơi ẩm, mùi cỏ cây đọng lại giữa lòng phố phường khiến cho Hà Nội trong những ngày cuối thu lại trở nên gần gũi hơn bao giờ hết. Dù có sống ở nơi đâu, có yêu Hà Nội đến đâu thì cũng không thể tránh khỏi một lúc nào đó tủi thân, cô đơn. Nhất là vào những buổi chiều mưa gió, nghe những âm thanh quen thuộc của phố, lòng người bỗng thấy nao nao, hoài niệm. Đó chính là cái tuyệt vời của Hà Nội trong tiết thu; nó lắng đọng lại, mang đến cho người ta những nỗi nhớ, những khoảnh khắc không bao giờ quên trong một thành phố mà ta đã sống và lớn lên.
Đào Thị Thu Hiền
