“Nằm thẳng” trong văn hóa Trung Quốc – Tản mạn của Hà Tuyết Giảo

61

(Vanchuongphuongnam.vn) – Kết thúc một ngày vất vả, về nhà thả lỏng cơ thể nằng thẳng trên giường. Thời gian trong phòng mini của tôi qua chậm qua chậm, mọi điều diễn ra xung quanh cứ thong thả, tự do tự tại. Hạt mưa rì rà rì rầm đập vào cửa sổ, mảnh đất… không biết người đi ở ngoài đường đã về đến nhà tổ ấm chưa nhỉ? Có ai như tôi đang nằm thẳng trên giường không làm gì chỉ tận hưởng những giây phút bây giờ không nhỉ?

Một tiếng điện thoại phá vỡ sự yên tĩnh này, cuộc gọi nhóm từ chị gái ở Đức, ba mẹ ở Trung Quốc tới, chị gái cười nói “Sao em gái nhà mình lúc nào cũng nằm thẳng trên giường ta? Luận án viết tới đầu rồi mà suốt ngày nằm thẳng trên giường? Đừng có ‘nằm thẳng’ nữa, ngồi dậy nói chuyện đàng hoàng.”

Tôi ngồi dậy cười cãi “Mẹ ơi, chị gái ‘bắt nạt’ con ạ. Con nằm thẳng thư giãn cũng không cho ạ…” Mẹ cười nói “Không sao nhé, mẹ cho nhé, cứ thoải mái, tự do. Con thích nằm thẳng thì nằm thẳng…” Chị gái cười nói “Mẹ ơi, ‘nằm thẳng’ của con khác với ‘nằm thẳng’ của mẹ đấy.” Tôi đùa nói “Đúng là cô giáo, nói chuyện cũng kiểu hàm nghĩa nhiều…”

“Nằm thẳng” mà chị gái tôi nói là thuật ngữ phổ biến trên mạng, có nghĩa là không quan tâm đến phản ứng của người khác, không có bất kỳ phản ứng hoặc phản kháng nào, thể hiện sự tuân thủ tâm lý. Trong một số bối cảnh, nó cũng có nghĩa là nằm phục xuống, không còn sôi nổi say mê thành công nữa. Tưởng chừng như là một sự đầu hàng, nhưng thực chất đây là cách “phá vỡ trần trướng” từ bên dưới, lựa chọn cách thức không làm gì cả để phản kháng. Khi các bạn trẻ chọn “nằm thẳng”, họ đang chọn một con đường ngoại vi, vượt ra ngoài những con đường chính thống như làm việc thêm, thăng tiến, kiếm tiền, mua nhà. Đây là cách họ tự giải thoát khỏi những áp lực của môi trường bên ngoài đối với cá nhân.

Từ “nằm thẳng” được xuất hiện vì một bài viết của một cư dân mạng ở diễn đàn có tên là ‘bai du tie ba’ ở Trung Quốc năm 2021. Anh ấy đăng một bài viết với tiêu đề “Nằm thẳng chính là công lý”. Tôi xin trích dẫn vài câu trong bài “Đã gần 2 năm không có việc làm, chỉ chơi thôi, không thấy có chuyện gì sai cả, áp lực chủ yếu đến từ việc so sánh vị trí của bản thân với người xung quanh và quan điểm truyền thống của các bậc long đời… Con người hoàn toàn không cần phải như vậy.”. “Nằm thẳng là phong trào của những người có trí tuệ, chỉ có nằm thẳng thì con người mới là thước đo của muôn vật.” Từ bài viết này ra đời đã gây nhiều tranh cãi ở Trung Quốc. Sau đó, từ “nằm thẳng” cũng được bình chọn là một từ ngữ hot của năm 2021 và cũng trở thành thuật ngữ quen thuộc trong đời sống hằng ngày ở Trung Quốc.

Thậm chí cả Nhật Bản cũng đã liên tục đưa tin về việc các bạn trẻ Trung Quốc “nằm thẳng”. Thật ra, hiện tượng “nằm thẳng” không phải riêng ở Trung Quốc mới có, hiện tượng “nằm thẳng” cũng được thể hiện ở các quốc gia khác: Ở Anh, lớp NEET (Not in Education, Employment, or Training – không tham gia giáo dục, việc làm hoặc đào tạo); ở Nhật Bản, xã hội có mong muốn thấp (low-desire society); ở Mỹ, thế hệ “boomerang kids” (trẻ trở về sống chung với cha mẹ). Hiện tượng này ra đời, nhiều giới trẻ bày tỏ ủng hộ thể hiện ở họ chọn cách hạ thấp mục tiêu, giảm khát vọng, phản kháng lại tăng ca hoặc làm việc chế độ làm việc “996” ( Làm việc từ 9:00 sáng đến 9:00 tối, 6 ngày mỗi tuần; tức là 72 giờ mỗi tuần), cũng như chống lại văn hóa “cuộn tròn”. Nhưng cũng có nhiều người giàu có thuộc tầng lớp thượng lưu và trung lưu lại phê phán và chỉ trích, như trong đó có tiêu biểu nhất của một giáo sự trường Thanh Hoa cho rằng “‘Nằm thẳng’ là một thái độ vô cùng vô trách nhiệm, không chỉ khiến cha mẹ của bản thân thất vọng, mà còn khiến hàng triệu người đóng thuế thất vọng… Mọi người vẫn có thể thông qua cạnh tranh để thực hiện sự di chuyển xã hội hướng lên.’’

Đối với hiện tượng “cuộn tròn” hay “nằm thẳng”, không biết vì tôi làm một người trung dung hay bảo thủ tôi luôn giữ một lập trường trung gian thôi. Trong ngôn ngữ học có một quan điểm “Ngôn ngữ là một lựa chọn”. Là một người đam mê học ngôn ngữ, quan điểm này cũng ảnh hưởng tới cách suy của tôi. “Cuộc tròn” hay “nằm thẳng” cũng chỉ một sản phẩm của kinh tế phát triển ngay bây giờ thôi. Có lẽ theo dòng thời gian trôi, vài năm nữa lại xuất hiện một hiện tượng khác, một từ ngữ mới. Chúng ta lựa chọn lối sống “cuộn tròn” hay “nằm thằng” cũng chỉ theo nội tâm và ý niệm của riêng mỗi người, không có đúng sai. Mọi người cũng có thể chọn những lối sống khác ngoài “cuộn tròn” hay “nằm thẳng” miễn là mọi người có thể tự chịu trách nhiệm của mỗi sự lựa chọn đó. “Cuộn tròn” và “nằm thẳng” cũng sẽ song song tồn tại theo như cầu phát triển của kinh tế. Chúng ta là người trong cuộc đang sinh sống vào thời đại này, cũng khó thoái khỏi được sức hút của nó. Tôi chỉ mong chúng ta có thể làm như thế nào sống thoải mái, tư do tự tại trong thời đại này, vì cuộc đời này dù sao cũng chỉ sống một lần thôi. Tôi cũng mong mọi người đừng có bị ràng buộc vì những hiện tưởng bây giờ như “cuộn tròn” hay “nằm thẳng”, hãy tìm ra một lối sống thoải mái, thư giãn nhất của riêng mình. Tôi rất thích một câu là: “Bạn sinh ra là một nguyên bản, đừng chết như một bản sao.”

H.T.G