(Vanchuongphuongnam.vn) – Ngày 20/9/2026, Hội Những người ái mộ bác sĩ A. Yersin tỉnh Khánh Hòa tổ chức lễ kỷ niệm 163 năm ngày sinh bác sĩ Alexandre Yersin – người đã dành hơn nửa thế kỷ cuộc đời gắn bó với Nha Trang, với khoa học và với những người dân nơi đây.
Bác sĩ Yersin
Ngày 11/11/1992, Hội Những người ái mộ bác sĩ A. Yersin tỉnh Khánh Hòa chính thức được thành lập. Hơn 30 năm qua, Hội trở thành cầu nối lan tỏa những giá trị mà bác sĩ Yersin để lại, nhất là tinh thần nhân văn, khoa học và lòng nhân ái. Theo ông Đống Lương Sơn, Chủ tịch Hội, trong quá trình hoạt động, Hội đã kết nối nhiều tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, phối hợp thực hiện các chương trình, phim, sách báo về Yersin bằng tiếng Việt và tiếng Pháp; đồng thời có nhiều hoạt động nhân đạo, chăm lo cho người nghèo, hỗ trợ người dân vùng thiên tai.
Alexandre Yersin sinh ngày 22/9/1863 tại Lavaux, bang Vaud, Thụy Sĩ. Ông học y khoa tại Lausanne, sau đó tiếp tục học ở Đức và Pháp. Tại Paris, Yersin làm việc trong môi trường khoa học của Viện Pasteur và cùng Émile Roux nghiên cứu độc tố bạch hầu.
Nhưng phòng thí nghiệm không đủ giữ chân người thanh niên luôn khao khát khám phá. Yersin trở thành bác sĩ trên tàu, thực hiện những chuyến đi đến Đông Dương. Và rồi Nha Trang xuất hiện trong cuộc đời ông như một cuộc gặp gỡ định mệnh.
Năm 1894, khi dịch hạch bùng phát tại Hồng Kông, Yersin đến nghiên cứu. Ngày 20/6 năm ấy, ông phân lập được vi khuẩn gây bệnh dịch hạch, sau này mang tên Yersinia pestis. Một năm sau, ông thành lập Viện Pasteur Nha Trang, bắt đầu một chặng đường nghiên cứu lâu dài tại vùng đất mà ông đã chọn làm nơi sống và làm việc.
Ông Đống Lương Sơn – Chủ tịch Hội ái mộ Yersin
Từ Nha Trang, Yersin mở rộng công việc sang Suối Dầu, nghiên cứu chăn nuôi, trồng trọt, cây cao su và nhiều loại cây trồng khác. Ông cũng nghiên cứu sản xuất huyết thanh phòng chống dịch bệnh. Năm 1902, ông ra Hà Nội thành lập Trường Y khoa Đông Dương và trở thành hiệu trưởng đầu tiên.
Nhưng điều khiến Yersin sống mãi trong lòng người dân Khánh Hòa không chỉ là những công trình khoa học. Đó còn là cách ông sống.
Ông giản dị, gần gũi với người dân xóm Cồn, chữa bệnh cho người nghèo, quan tâm đến trẻ em và những người lao động. Khoa học đối với ông không phải là một thế giới xa cách cuộc sống, mà phải hướng đến con người.
Quang cảnh buổi lễ
Ngày 27/2/1943, Yersin qua đời tại Nha Trang và được an táng tại Suối Dầu. Hơn 80 năm đã trôi qua, nhưng dấu chân ông vẫn còn trên mảnh đất này. Đó là Viện Pasteur Nha Trang, thư viện mang tên ông, khu mộ ở Suối Cát và trong ký ức của bao thế hệ người dân.
Từ một người con của Thụy Sĩ, Alexandre Yersin đã chọn Nha Trang làm quê hương thứ hai. Ông đi qua nhiều vùng đất, để rồi cuối cùng ở lại nơi biển xanh này.
Có những con người rời đi nhưng vẫn còn lại. Yersin là một người như thế. Ông ở lại với Nha Trang bằng những công trình khoa học, bằng tình yêu con người và bằng một cuộc đời sống giản dị mà đẹp đẽ.
Bài, ảnh: Khuê Việt Trường
