Nhà thơ Đỗ Toàn Diện
Dấu chân thời gian
Từ ngàn xưa đầu trần chân đất
Tôi tìm tôi dĩ vãng luân hồi
Gùi nước lòng khe, hái gió đỉnh trời
Đánh thức đá cất lời huyền thoại.
Âm hưởng chiêng bằng căng nhịp thở
Ché rượu cần rung bếp lửa đêm say
Người người nối vòng xoang trong tay
Đêm vũ hội đất trời nghiêng ngả
Cao Nguyên thức ru hồn quanh đống lửa
Dìu ta vào thế giới hồng hoang
Tìm lại dấu chân Đam San
Du canh, du cư qua bao vùng đất đỏ.
Khoét ống lồ ô để nghe hồn của gió
Dấu chân trần hóa thạch thời gian
Là nhân chứng khắc trên đại ngàn
Ghi dấu ấn của muôn đời truyền lại
Để gió hồng hoang vẫn thì thầm kể mãi
Dấu chân trần…
Lời ru Cao Nguyên
“Chiều chiều ra đứng bờ sông
Muốn về quê mẹ mà không có đò”
Ca dao.
Lời ru vắt ngang Cao Nguyên xanh
Ngỡ dòng sông không bờ lặng lẽ
Nhưng chẳng có đò, sao về quê mẹ?
Cao Nguyên như con thuyền hóa đá giữa hoang sơ.
Lời ru như một giấc mơ
Vỗ về tuổi thơ trong câu ca mong ước
Trên Cao Nguyên, con đò và sông nước
Chỉ dạt dào trong câu hát lời ru.
Cao nguyên xanh câu thơ
Bazan đỏ trong chiều tím
Trường ca Đam San hùng vĩ
Thấm vào lời ru Cao Nguyên
Ngọt ngào lời ru Cao Nguyên.
Ước mơ nhà rông
Mơ ước ngàn đời bay tới những vì sao
Nhà rông như mũi lao, lao vào trời thẳm
Người Tây Nguyên nuôi ước mơ trẻ mãi
Gửi lòng mình qua đồng vọng hồn chiêng
Khao khát muôn đời từ thuở hồng hoang
Như mạch ngầm trong lòng đất bazan
Thấm vào lời khan* truyền đời cho con trẻ
Dẫu muối mặn gừng cay, dẫu cuộc đời dâu bể
Họ vẫn bền lòng như trường ca Đam San
Lên tận trời bắt nữ thần làm vợ
Mơ ước ngàn đời tạc vào thớ gỗ
Ký gửi cho đời, những bức tượng lưu danh
Tượng nhà mồ là những chứng nhân
Giao thoa giữa hỗn mang và hiện đại
Nhà rông, nét văn hóa Tây Nguyên vẫn muôn đời tồn tại
Lưu giữ cho đời mơ ước của ngàn năm.
—
*Truyện cổ tích của dân tộc Tây nguyên
Gió trên đỉnh Cao Nguyên
Ta đứng trên đỉnh trời
Nhìn Cao Nguyên cuộn vỗ
Những nổi chìm của gió
Rùng rùng sóng trùng khơi
Gió thét gào hụt hơi
Buôn như hàng đảo nhỏ
Đại bàng lượn canh trời
Những quả đồi vò võ
Chỉ có gió và gió
Thổi bạc phếch mái đồi
Đàn voi đi ngang trời
Nhuộm bụi hồng tiền sử
Cao Nguyên trầm tư lự
Như dáng đứng ngàn năm
Gió từ vùng xa xăm
Đi qua miền tiền sử
Từ khi:
Người Tây Nguyên dùng lửa
Tạc tượng hình con chữ
Để viết nên trường ca
Trường ca Đam San
Trường ca Xinh Nhã…
Ràng buộc những luật tục
Lễ đâm trâu bỏ mả
Muốn tìm âm thanh lạ
Họ đúc dàn cồng, chiêng
Lọc âm thanh từ đá
Từ ống nứa quả bầu
Tạc dáng tượng nhà mồ
Lên ước mơ trần thế
Bao cảnh đời dâu bể
Nổi chìm theo hồn chiêng
Đường lên trời đi nghiêng
Những mảnh đời lầm lũi
Họ gùi gió lên núi
Họ cõng mây về trời
Chân trần đi vỡ đất
Hồn nhiên như núi đồi
Bập bùng trong ruột đất
Những quả đồi trầm tích
Ghi dấu ấn ngàn năm
Ẩn dụ những dòng sông
Sông chồng và sông vợ*
Trên Cao Nguyên hùng vĩ
Đẻ trăm suối thần kì
Tưới xanh bao bờ bãi
Ríu rít bàn chân đi
Nhà nhà bếp đỏ lửa
Đêm cổ tích thầm thì.
—
* Đắc Lắc có 2 dòng sông Krông Na và Krông Nô
Người Ê Đê gọi đó là sông Chồng và sông Vợ.
Đ.T.D
