(Vanchuongphuongnam.vn) – Hàng năm, vào những dịp Tết hoặc những ngày lễ lớn 30/4, 1/5, hoặc 2/9 …, bên cạnh Khu di tích địa điểm Chiến thắng Thượng Đức, thuộc xã Đại Lãnh, huyện Đại Lộc, Quảng Nam (nay là xã Thượng Đức, TP Đà Nẵng) các đoàn cán bộ, cựu chiến binh, thân nhân gia đình liệt sĩ… từ khắp mọi miền đất nước thường tìm về Chùa Hà Tân để tưởng nhớ, tri ân những người đã hy sinh, ngã xuống vì tổ quốc. Bởi nơi đây là ngôi chùa hiếm hoi trên cả nước quy tụ, thờ phụng hơn 1000 liệt sĩ đã hy sinh trong trận chiến Thượng Đức (1974) – một trong những trận chiến vang dội của quân và dân xứ Quảng, có ý nghĩa chính trị và quân sự to lớn, góp phần giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước trong năm 1975 (*)
Toàn cảnh chùa Hà Tân hiện nay
Trùng tu, xây dựng từ đổ nát…
Chùa Hà Tân được thành lập từ năm 1959, do ông Lương Châu, còn gọi là Lương Tự Hối, một chí sĩ cách mạng lui về ở ẩn làm nghề dạy học hiến tặng đất.Từ đầu, chùa vốn là nơi được các phật tử trong làng, quanh năm hương khói, trùng tu, bảo dưỡng. Sau chiến tranh, Chùa Hà Tân đã đổ nát hoang tàn, gần như không người lai vãng…Thầy Thích Đồng Nhãn xuất gia từ nhỏ, đi tu học xa quê trở về từ năm 2007, thầy nhận thấy gần như ngôi chùa này vốn dĩ đã bị sạc lở và di dời, do chưa bố trí đất cho tôn giáo được nên ngôi chùa vẫn còn giữ lại. Do là người hành trì mật tông nên việc chọn đất tu với thầy rất cần thiết. Và ngôi Chùa Hà Tân là nơi được thầy chọn, mặc bao khó khăn trăm bề, dân nghèo, chùa nát, sạt lở… Đến năm 2019, thầy Đồng Nhãn mới chính thức nhận trách nhiệm trụ trì chùa Hà Tân. Thầy tâm sự: “Các liệt sĩ chính là công thần của vùng đất này. Khi các vị tướng hay các lãnh đạo đơn vị 304 về đây, chúng tôi mời họ nói chuyện với phật tử. Từ đó, chùa nhận được nhiều sự ủng hộ hơn. Xây chánh điện là công đoạn sau cùng. Cơ ngơi chùa hôm nay không tính hết bằng tiền…”.
BS Hoài Thương tìm tên đồng đội tại chùa Hà Tân.
Những hàng cây biết nói
Hiện nay, diện tích của chùa Hà Tân là 3.600m2. Dạo quanh khuôn viên vườn thiền nhà chùa, chúng tôi nhận thấy đan xen rãi rác bên cạnh những pho tượng của 18 vị La Hán trầm mặc, là những hàng cây tươi tốt, đã vươn cao, tỏa bóng mát. Kề cận những thân cây, tên người trồng hiển hiện khiêm tốn. Có khi đó là các vị lãnh đạo và tướng lãnh cao cấp như: Ông Lê Trí Thanh – Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam (cũ), Thượng tướng Lê Thế Tiệm, Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn, Thượng tướng Võ Tiến Trung, Thiếu tướng Nguyễn Quy Nhơn… Cũng có khi chỉ là những chiến sĩ du kích, y tá … năm xưa từng chiến đấu ở Thượng Đức đã đến thăm Chùa, thể hiện sự tôn trọng và ủng hộ đối với cộng đồng tôn giáo và văn hóa địa phương. Một lần, dừng lại bên cạnh một nhóm CCB trải chiếu ngồi ở góc sân, chúng tôi nghe họ tâm sự, kể về những ngày ác liệt của chiến tranh. Họ dường như thấy gần hơn với nơi con em mình ngã xuống. Đứng bên cạnh bia đá ghi danh các liệt sĩ, chị Nguyễn Thị Hạnh người Hà Nội cho biết, sau khi hoc xong lớp y sĩ ngắn ngày, năm 1971 lúc ấy mới 18 tuổi chị xung phong vào chiến trường khu 5 góp phần cấp cứu điều trị cho bộ đội, nhớ chiến trường xưa hằng năm chị đến đền tưởng niệm chùa Hà Tân, Thượng Đức thắp hương nơi thờ 920 liệt sĩ Sư đoàn 304 … Bất ngờ, nhìn trên tấm bia có ghi tên liệt sĩ quê Hà Nội, chị đã chảy dài nước mắt, không ngờ đó là người lính có gia đình cùng đường phố nơi chi cư trú…
Về chung một nhà
Điều thú vị, dịp lễ 30/4 và một 1/5 năm nay, trùng vào thời điểm diễn ra các hoạt động hướng đến kỷ niệm một năm Quảng Nam và Đà Nẵng sáp nhập trở lại sau 28 năm chia tách (1/7/2025- 1/7/2026). Về thăm Chùa Hà Tân, chúng tôi chợt tình cờ nhìn thấy trong sân chùa Hà Tân xuất hiện một cây vú sữa, đang chuẩn bị bố vào vị trí trang trọng, phù hợp cảnh quan. Cây có thế dáng, cành nhánh rất đẹp. Bên cạnh bệ cây ghi rõ tên người trồng: Nguyễn Đức Hạt – nguyên UVTW Đảng, Phó ban TT Ban TCTW; Nguyễn Hạnh Kiểm – nguyên Phó Bí thư TT Tỉnh Quảng Nam; Phan Như Lâm – nguyên Phó BT TT Thành uỷ Đà Nẵng. Khi hỏi thăm Thầy Thích Đồng Nhãn, Thầy nói rõ: “chính các vị có tên nơi đây, là nguyên lãnh đạo tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng (cũ) về thắp hương cho các liệt sĩ, đồng thời trồng một cây trong khuôn viên nhà chùa, như là dịp để lại một biểu tượng kỷ niệm ngày tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng “về chung một nhà ”.
Các đồng chí nguyên lãnh đạo trồng cây lưu niệm tại chùa Hà Tân.
Thật vậy, sau khi diễn ra sự kiện trồng cây lưu niệm, chúng tôi được các vị nguyên lãnh đạo nói trên tiếp chuyện. Ông Nguyễn Đức Hạt cho biết: “Đó là ý tưởng ba anh em chúng tôi đã bàn bạc và thống nhất, nhân dịp lễ này, muốn để lại một biểu tượng kỷ niệm sau một năm Đà Nẵng và Quảng Nam sáp nhập, hay nói đúng hơn là “Về chung một nhà”. Bởi theo văn bản, Quảng Nam – Đà Nẵng là sát nhập, nhưng theo tôi, nói tình cảm là QN – ĐN về chung một nhà. Quảng Nam về Đà Nẵng là cộng hưởng lực, là coi như 2 cường lực cộng lại nhau. Và Đà Nẵng tiếp tục phát triển, không chỉ như người ta nói, cực tăng trưởng MT-TN, mà chính bây giờ là cực tăng trưởng cả nước, vươn ra tầm quốc tế. Cho nên, bây giờ “Về chung một nhà”, chúng ta sở hữu 2 sân bay quốc tế là Sân bay Quốc tế Đà Nẵng (hiện hữu) và Sân bay Quốc tế Chu Lai (từ Quảng Nam chuyển sang). Việc này biến Đà Nẵng thành đô thị đặc biệt có 2 sân bay quốc tế cùng lúc, đang quy hoạch kết nối giao thông để phát triển song hành. Đà Nẵng có hệ thống cảng biển nước sâu thuận lợi, đó là cảng Tiên Sa, cảng Thọ Quang và đang tiếp tục đầu tư xây dựng cảng Liên Chiểu. Lợi thế này đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm vận tải hàng hải lớn của Việt Nam. Về văn hoá du lịch, lại có 2 di sản văn hoá thế giới Hội An và Mỹ Sơn. Sắp tới làm tốt trung tâm tài chính quốc tế, làm tốt khu thương mại tự do, làm xong cảng Liên Chiểu thì Đà Nẵng có sức bật rất lớn, phát triển mạnh mẻ. Đúng như chúng ta nói, sau khi “về chung một nhà”, Đà Nẵng vươn ra tầm quốc tế.
Bài, ảnh: Trần Trung Sáng – Đặng Đình Khánh
(*) Trước 1975, Chi khu quân sự Thượng Đức được Mỹ xây dựng trở thành tiền đồn vững chắc để bảo vệ căn cứ liên hợp quân sự Đà Nẵng và khống chế tuyến đường 14 của ta ở phía Tây Quảng Đà. Thượng Đức được coi là cánh cửa thép bất khả xâm phạm, là “mắt ngọc trên đầu rồng”, nhưng cứ điểm quân sự Nông Sơn – Thượng Đức đã bị Quân đội Việt Nam đánh bại trong 40 ngày.
