(Vanchuongphuongnam.vn) – Con tàu thủy đầu tiên chở những thủy thủ đoàn từ đất liền đã cặp bến, Trần Bình Phục đã ngồi đợi ở đó rất lâu vì công việc chính của anh là đi tuần tra biển và nhân thế cũng dành những giờ phút hiếm hoi để dạy học cho lũ trẻ nữa. Đi tới thành phố Cà Mau chỉ mất có năm giờ đồng hồ, nhưng để đến được đào Hòn Chuối phải mất thêm nhiều ngày nữa. Đúng là ngày đàng gang nước.
Đảo Hòn Chuối. Ảnh nguồn internet
Cứ mỗi năm Thiếu tá Trần Bình Phục lại cảm thấy những ngày sống trên đảo dài lê thê hơn năm trước. Lịch công tác thì dày đặc vẫn đúng như mọi khi. Mùa xuân đến từ hôm nào, hôm nào cuộc đời tuổi trẻ thắm tươi của mình còn hăm hở nhưng chờ đợi nó dường như càng khó khăn hơn.
– Cái đó là do sự cô đơn. – Trần Bình Phục nói với chính mình. – Người ta đã bắt đầu đếm những chiếc lá vàng trên cây phong ba, tính xem đã ở trên đảo vắng được bao nhiêu ngày rồi. Vì thế bao giờ họ cũng sốt ruột. Tuổi trẻ thì chỉ có một lần duy nhất trong đời, chẳng bao giờ có lần thứ được đâu!
Nhưng Trần Bình Phục dĩ nhiên có nhiều lý do chắc chắn để tìm thấy một cuộc sống đủ đầy hơn là để trọn ký thác đời mình ở cái hòn đảo xa lắc xa lơ này. Những tháng ngày ấm áp trên đảo anh chờ đợi không phải cho riêng mình mà là cho lũ trẻ lô xô lốc xốc ngây thơ không biết mặt con chữ của mình hay như anh vẫn thường nói, “gia đình yêu thương” của anh. Vì chưa bao giờ anh có được một niềm vui riêng, ngay cả một mái ấm nhỏ thôi cũng còn không có. Anh là người lính độc thân hoàn toàn. Điều này có thể nhìn thấy rõ ở vẻ bề ngoài của anh, ở vẻ gầy gò, nước da xanh mai mái, sự kỷ luật vốn có trong một người lính biên phòng ở anh, trong thói quen ăn mặc chỉn chu, ăn sóng nói gió, thậm chí luôn luôn trách cứ mình một cách vô duyên vô cớ nữa.
Trần Bình Phục làm việc trong một đơn vị với tư cách đội trưởng đội vận động quần chúng trong Đồn Biên Phòng ở Đảo Hòn Chuối. Trần Bình Phục cũng có một ngôi nhà riêng, có một trái tim yêu trẻ đến thiết tha lạ lùng nơi anh đã có bao nhiêu tháng ngày dựng lên lớp học thí nghiệm hay danh từ chuyên môn của nghề sư phạm – “những người giáo viên quân sự”. Hòn Đảo này nhỏ nhắn thân thương đến lạ, nó rộng chỉ chừng 7km vuông thôi. Bao giờ cũng bạt ngàn cây rừng, luôn luôn phủ lên một màu xanh dịu vàng, nhưng thiếu thốn đủ thứ, thiếu nước ngọt, thiếu ăn, nói chung cái gì cũng thiếu. Để chống lại đời sống như băng giá ấy, người ta phải chắt từng ca nước đọng dưới các khe hang mang về dùng. Thì nói gì đến điện, đường, trường, trạm. Nhưng vì sóng to gió nên hầu hết mọi người phải lấy cây hoặc lá rừng để ghép lại thành chỗ ở nên non nó có vẻ không chắc chắn lắm.
Trần Bình Phục đã nổi tiếng khắp quanh vùng như một người lính đảo quả cảm và giàu bản lĩnh. “Đây là thầy giáo của chúng ta, – dân chúng trong thị trấn Sông Đốc và trên đào tự nhiên dành hết lời ca ngợi anh như một vinh dự đặc biệt ấy. – Một người lính tận tụy với công việc, người luôn giúp đỡ mọi người và yêu thương những đứa trẻ. Chỉ ngặt nỗi một điều không may mắn xảy đến đối với anh: mải mê quá với nhiệm vụ, thành ra anh đã quên khuấy mất cả chuyện lập gia đình, cứ sống cô đơn và thủi thủi một mình như vậy suốt một thời gian dài”.
Hòn Chuối, nơi Trần Bình Phục làm việc tuy giống như một huyền đảo nhỏ nhoi giữa mênh mông sóng nước, nhưng không ai không biết đến anh, tiếng tăm vượt xa hàng ngàn hải lý vọng đến cả phương xa. Nhiều người làm việc ở các vùng đất khác nhau của nước Việt Nam – có khi cả ở Cà Mau – đều vẫn đến thăm Trần Bình Phục thường xuyên và anh vui vẻ chia sẻ với họ những công việc trên đảo xa của mình. Vì vậy trong ngôi nhà đơn sơ được dựng lên trên núi của mình. Trần Bình Phục sống lặng lẽ trên tầng lầu, còn hai phòng đơn được thiết kế dành riêng cho những vị khách đặc biệt từ xa tới ở. Trần Bình Phục có khi thì gọi họ là các đồng chí, các bà con thân thiết, khi thì gọi các em nhỏ là các “thiên thần” vì cứ mỗi mùa hè đều có rất đông những đứa trẻ được cha mẹ chúng đưa tới học viết chữ.
Đã từ lâu rồi ta thấy rõ ràng rằng người nào tạm thời không được gần gũi người yêu thì lại càng trào dâng nhớ thương da diết hơn về nó. Chẳng hạn ta biết rằng những người lính suốt mùa đông ở đảo không có lấy một cái áo trấn thủ, không có hơi ấm, không có yêu đương. Những ngư dân đi lộng theo hướng gió xuôi theo con nước, các thủy thủ đoàn thì luôn tìm cách xác định ánh sáng ngọn hải đăng. Còn Trần Bình Phục hết mùa này sang mùa khác cứ sống trong căn phòng chật chội trên đảo vắng của mình trên tầng hai dạy viết chữ cho bọn trẻ con: “Cầm tay chúng chỉ dẫn từng nét chữ, uốn nắn cách đọc, chăm sóc vườn rau và tưới tắm các luống hoa”.
Công trình lớp học trên đảo của Trần Bình Phục đã phần nào mình chứng rất đầy đủ rằng việc dựng lên “lớp học” là thiết thực. Trong công việc không có gì cao cả này dường như Trần Bình Phục luôn luôn chắc chắn hơi ấm từ trái tim anh sẽ sưởi ấm những đứa trẻ cơ nhỡ, không biết đọc biết viết, đưa chúng lên bến bờ tri thức, ân cần dìu dắt truyền cho chúng nhiệt huyết làm thế nào để cho ánh sáng niềm tin ấy trở nên rạng rỡ hơn, để trên hòn đảo nhỏ bé này mọc lên trăm thứ hoa thơm trái ngọt thơm ngát – những loại hoa của tình người mà đã từ lâu trong số họ không hề cảm thấy được.
– Không biết đọc biết viết nữa! Thật phí hoài tuổi xuân, – Trần Bình Phục nói – con người không bao giờ đành lòng để sự thiếu hiểu biết đánh mất đi khả năng thấu thị vốn có, nếu như việc đó là một đứa bé mới chào đời, chứ không phải chiếc dạ dày sục sạo gào thét với đầy những cơn đói cùng cực.
Tất cả những mong muốn chính đáng của con người không có gì là sai trái. Nhưng mỗi năm trôi đi không phải chỉ riêng Trần Bình Phục mà cả những người sống trên đảo xa này đều dường như cảm thấy ngày tháng dài hơn mà chính mình đôi khi muốn có giây phút thư thái gần gũi gia đình cũng còn không có được, huống chi giữa mênh mông sóng nước điệp trùng, vô vô định định.
Sự từng trải của một người lính cho thấy rõ ràng rằng cuộc sống cô đơn trên đảo tuy có phần bó hẹp tẻ nhạt thật và nó được ưu tiên cho công việc giữ biên cương tổ quốc tươi đẹp, cấp thiết, nhưng cũng thật buồn là không có niềm vui gia đình, cũng chẳng có tình cảm đủ đầy. Thậm chí ngay cả việc chăm sóc và dành thời gian cho chính mình với những năm tháng hy sinh cũng thấy ngày càng xa vời hơn.
“Giá mà có một cô người yêu thì tốt biết mấy”, – Trần Bình Phục nghĩ thầm.- Mang lại niềm vui cho bọn trẻ và người dân quanh đảo. Mình chẳng có ai bên cạnh vào giờ phút này. Người ta có vợ, có con, còn gia đình riêng của mình chỉ có một đơn vị, những đứa trẻ trần truồng, đen nhẻm, nhút nhát mà thôi”.
Nhưng Trần Bình Phục lúc nào cũng làm ra vẻ vui tươi, chẳng lúc nào buồn rầu vì điều đó, lại tự an ủi ngay lúc đó rằng với công việc của một người lính biên phòng ở mình, trẻ con là những đứa đáng thương hơn đáng trách. Chúng sẽ ra sao nếu không có ước mơ. Đôi khi còn tệ hơn cả đám rong biển trôi nổi, huống chi còn nói đến hai từ tương lai nữa, khi Trần Bình Phục cứ nhăn nhó và hét lên mỗi lần nhìn thấy một cành cây bị sóng đánh dạt vào bờ kè đá hay cây phong ba bị gãy gập, hoặc một người lưu dân cứ chơi vơi chới với trong mái chèo chẳng biết trú ngụ vào đâu trong lúc này.
Mùa xuân đến như mọi lúc vào buổi sáng lê minh xanh nhạt đang sáng dần. Nó đột nhiên xuất hiện trên đỉnh hòn đảo vắng vẻ giữa đại dương chuyển động qua núi ẩm ướt lòng bàn tay. Người ta sững sờ nhận ra một giọt sương mai trong suốt mùa đông dài thăm thẳm nơi căn nhà gỗ, lấp lánh lên trong buổi sáng rực rỡ như một chú chim mòng biển. Trong đó dường như còn nhìn thấy rõ những hạt cát nhỏ lăn tăn li ti bị những thếp sóng ùn lên thành những lâu đài cát nguy nga kỳ diệu.
– Đã đến lúc rồi! – Trần Bình Phục nói và nhìn hạt cát, anh cất giáo trình “dạy học” vào một chiếc hòm gỗ không dùng tới mùa đông và bắt đầu đi lững thững ra vườn rau lựa chọn các hạt cải giống để đem gieo chúng vào những chỗ đất trống rồi đặt ngay ngắn lên bậu cửa trong căn nhà ấm áp và hàng hiên của lớp học kín đáo trên hòn đảo dành cho tụi trẻ nhỏ.
Còn đằng đông, những đám mây tơi xốp dày đặc nặng nề đang mang hơi nước từ biển cả phủ xuống những con đường mùa đông đá mẹ đá con lổn nhổn rồi bỗng tối sẫm trên các lối đi. Từ biển bốc lên mùi ẩm ướt. Những mái nhà gỗ xiêu vẹo và tốc mái trong trận bão từ hồi đầu năm ngoái. Vào một trong những ngày tháng chín, mùa gió chướng thổi tới, biển động mạnh vô cùng, không nhìn thấy mặt trời, buổi sáng như mọi lần, tàu thuyền lao vùn vụt, rồi hòn đảo như thể bị thổi bay tới một miền cây số nào đó.
Dòng nước mùa này không yên ả và tĩnh lặng. Trên những cành phi lao dọc hai bờ bám vào thành hàng lối những con ong bò vẽ bay từ đẩu từ đâu về trú ngụ – những sắc bàng vuông non nã.
Con tàu thủy đầu tiên chở những thủy thủ đoàn từ đất liền đã cặp bến, Trần Bình Phục đã ngồi đợi ở đó rất lâu vì công việc chính của anh là đi tuần tra biển và nhân thế cũng dành những giờ phút hiếm hoi để dạy học cho lũ trẻ nữa. Đi tới thành phố Cà Mau chỉ mất có năm giờ đồng hồ, nhưng để đến được đào Hòn Chuối phải mất thêm nhiều ngày nữa. Đúng là ngày đàng gang nước.
Từ huyện đảo trở lại con tàu khởi hành vào lúc chập tối và chạy luôn theo chiều con nước. Biển đầy những cánh buồm nâu, trên đỉnh mỗi cột buồm, người ta còn cắm những lá cờ đỏ sao vàng năm cánh rực rỡ. Các ngọn hải đăng thì chưa được thắp sáng.
Trần Bình Phục ngồi trên boong, mặc dù anh đã quá quen với cuộc sống trên đảo nhỏ nhưng đôi khi vẫn cảm thấy làn nước tỏa lên hơi lạnh. Trên bàn làm việc anh đặt những trang giáo án. Ở ngôi nhà lá cọ trong lớp học tình thương ấm cúng và chật chội nữa. Nhưng Trần Bình Phục vẫn đến đó – phải thắp lên ánh sáng tri thức. Mọi người trên đảo đều nhận thức được rằng nếu lũ trẻ không được học thì tương lai sẽ còn tệ hại biết nhường nào.
Trên con tàu thủy lực có rất nhiều hành khách, có những người làm thương nhân, những người làm viên chức, những người trong tổ chức phi chính phủ, những cô gái chùm khăn kín mít và một thiếu phụ còn trẻ măng chỉ chặc ngoài ba mươi tuổi cùng với một em bé nhỏ. Em gái năm nay chừng độ năm hoặc sáu tuổi, làn da đen bóng, tóc vàng như nhuộm, người gầy xanh xao và đôi mắt ngập đầy vẻ tỏ mò-không biết mình đến đây làm gì.
Năm tháng trôi qua, lên núi rồi xuống biển, hái lượm và ném cá thả câu…cuộc sống của những người trên đảo Hòn Chuối quẩn quanh giữa hai mùa mưa nắng và gió trên mặt biển ồn ã không sao át mùi rong rêu ngai ngái đi được. Họ đang chăm chú lắng nghe một người cùng cùng đoàn có tuổi mặc áo polo nói:
– Như thế nghĩa là làm sao?”- Ông nói bằng thứ giọng ngắc ngứ trong cổ họng, -trẻ con miền biển đứa nào cũng rắn rỏi, còn người lớn bao giờ cũng cần cù. Các anh làm sao hiểu được cái nỗi niềm không nhớ ngôn ngữ mẹ đẻ, không có chữ viết, không có văn hoá, mọi quan hệ giao tiếp đều bằng những lá thư tay…Xin khoan đừng vô cớ mà cười nhạo ông “chúa đáo” Hoàng Thanh của chúng ta.
– Chúng tôi không có ý đó đâu, – một người ngư dân đáp lại.
– Được thôi, để tôi làm một phép tính đơn giản như thế này chứng minh ngay cho các cái sự hoài nghi của các anh! – Người thuỷ thủ kỳ cựu đứng tuổi thở hắt. – Các anh chẳng có lý gì nhìn sự thống khổ trên đảo kia chứ! Vì ông ấy. Hoàng Thanh đã lao ra giữa dòng nước vô định mà cùng lúc cứu sống năm ngư dân và mấy đứa trẻ bị đuối nước từ trận bão hồi đầu năm ngoái? Có đúng thế không?
– Tôi đã hiểu tất cả rồi, – người ngư dân đứng tuổi thốt lên với vẻ suồng sã. – Tôi đã hiểu tâm tư của mọi người, tất cả mọi người trên hòn đảo hoang vắng này ạ. Các anh có thấy một điều là lùng là ông ấy đang nói về một cuộc sống bóng rát trên cái cồn cát và luôn đem đặt cược cuộc đời mình trên sóng giữ, mà chẳng bao giờ ca thán lấy một câu. Theo anh đó là một công việc vô ích phải không?
– Ông ấy có một trái tim thiện lành, rất hay thương người, ông Hoàng Thanh ấy, – một người xa lạ nói vọng ra từ bóng tối.
– Không có gì đâu, người anh em thân thiết ạ! Ai đã từng sống trong những năm tháng khổ đau mà chẳng có lòng thương cảm. Ở đây chỉ có một cuộc sống duy nhất là ngửa mặt ra biển. Để cho hạt giống, nảy mầm, còn hơn gãy gập trong gió bão. Cậu có thấy cái ngôi nhà kia không? Nó được chưng cất từ những hạt cát, từ những mồ hôi chan chứa. Dĩ nhiên, trong hành trình tìm sự sống, người ta đã vượt qua gian nan, để giữ nước, giữ đất, giữ đảo làm nên những xóm làng trù phú và đông vui, người anh em thân thích. Những nóc nhà cũng từ những viên gạch đầu tiên. Còn ở đất liền, nhìn xem, những toà nhà cao ốc được xây dựng tới tận mây xanh.
– Bác nghĩ xa xôi quá! – Người ngư dân trẻ tuổi nói.
– Xa xôi gì đâu! – Người lớn tuổi nói. – Phải biết nghĩ lớn làm lớn. Ở xứ đảo hoang này người ta vẫn lưu truyền câu chuyện truyền thuyết. Ngày xưa có đoàn thuyền của một tướng quân thất trận trôi dạt đến đây. Năm tháng trôi qua, lương thảo cạn khô, nước uống không có, quan quân kiệt sức. Vị tướng nọ mới nghĩ ra cách lập đàn cầu trời. Quả nhiên linh ứng, đêm đó ông nằm mơ, một giấc báo trước về, sáng hôm sau rất nhiều đàn cá nhỏ bơi tung tăng vào bờ và trên bãi cát trắng như sa mạc bỗng mọc lên rất nhiều cây trái. Chiều tối, nước thuỷ triều xuống, bên mép nước bỗng hiện ra vô số mạch ngầm chảy tràn ra cửa biển, chỉ cần gạt nhẹ lớp cát mịn trên bề mặt là có nước ngọt dự trữ. “Đất lành chim đậu”, tướng quân lấy đó làm sung sướng quyết định sinh cơ lập nghiệp ở Hòn Chuối. Lại có chuyện kể rằng, một vị vua trên đường kinh lý trên đường chinh chiến gặp mưa to gió lớn, đoàn thuyền không thể đi được qua vùng nước dữ, bỗng nhiên từ đâu có một con cá voi lớn xuất hiện dẫn thuyền đến lánh nạn trong vũng nhỏ bên hông hòn Chuối, liền kề Cồn Cỏ. Dân cư nghe tin ấy hết lòng lo lắng và giúp đỡ nhà vua. Năm ấy trời trở gió, dân tình đói kém liên miên chết rũ dưới chân núi kia. Vua tôi suy nghĩ rất nhiều bèn lập đàn thờ, thần linh động lòng thương cảm mới ban cho vô số nước ngọt nhưng nói rằng, nhà vua phải tình nguyện kết hôn với người con gái duy nhất còn sống trên đảo. Những đứa trẻ sinh ra sau đó nếu là con trai thì lấy họ có đệm chữ Văn, nếu là con gái thì đêm tên là Thị…
– Và hình thành một làng đảo phải không? – người trẻ tuổi nói.
– Dĩ nhiên rồi. Những cái thuộc về văn hoá phải ít nhiều có ích chứ.
– Thảo Nguyên, – em bé gái nói với người lưu dân – phải trở thành chủ nhân của huyện đảo tương lai.
– Đúng thế, cháu yêu quý ạ. -Trần Bình Phục khẳng định. Cô bé mới lớn này không hiểu vì sao mình không gây nên chút thiện cảm quý giá nào đối với sự có mặt của anh mà bỗng dâng lên một cảm giác nôn nao như người mới lần đầu biết yêu.
– Không phải mẹ cháu đâu, – em gái mím chặt môi trả lời. – Đó là cô chị gái của cháu đấy.
Trần Bình Phục quay sang xin lỗi cô gái trẻ.
– Chú cứ giữ lệ quá, cháu thấy ngài ngại ạ! – cô gái trả lời.
– Thế hai chị em lần đầu tiên đến đảo à? – Trần Bình Phục hỏi.
– Thuyền chúng cháu gặp bão, – cô gái phân vân.
Trong ánh nến chập chờ Trần Bình Phục không hề nhìn thấy mặt cô, nhưng với kinh nghiệm đi biển lâu năm của mình, anh thấy một ảo ảnh xa mờ cũng dường như chứa đầy trong đôi mắt có vẻ rụt rè bỡ ngỡ của cô, cũng như từ vị trí này cả thân hình cô đang run bần bật lên vì lạnh cóng, môi mím chặt lại.
– Các cháu không biết đường về nhà à?
– Dạ, không – cô gái trả lời. – Cháu đang theo học ở Hà Nội. Và cháu cùng em gái đi du lịch chẳng may bị lạc đến đây, cùng Nhi đây. Chúng cháu chỉ có mỗi hai chị em thôi. Bố cháu làm việc trong một phân xưởng chế tạo vải ở Hòn Gai. Còn mẹ thì nhân viên ở xí nghiệp may 10…Họ đã gặp nhau, yêu nhau rồi có chúng cháu.
– Thật tốt quá rồi, -Trần Bình Phục không chờ cô gái dốc bầu tâm sự thêm nữa, anh lặng im một hồi lâu.
Cô gái cũng im lặng tuyệt đối.
Trần Bình Phục đi ra bãi cát trắng nơi trông giống như sa mạc bỗng mọc lên rất nhiều cây trái. Mỗi lần đi tuần trên biển, anh đều đi sát mép nước, để dấu chân in trên mảnh đất quê hương. Những cây phong bị nắng gắt làm cho héo đi phần nào, ấm áp và hiên ngang hiện lên như sức sống trường tồn, nhưng chẳng sợ tố lốc bao giờ.
“Chúng sẽ vững vàng” – anh nhủ thầm, chốc chốc đưa ánh mắt về phía cô gái trẻ.
– Cô sẽ không trụ nổi ở xứ đảo này đâu. Nó sẽ khiến cô phải sợ và lo lắng. Ai không chịu được cái gọi là “chồng chài, vợ lưới, con câu” thì không thể chung sống hài lòng được với môi trường biển đảo. Mùa hè thì nóng nực, mùa mưa thấm dột. Dựng nhà ở Hòn Chuối vốn đã khó, lập nên làng xã lại càng khó hơn. Còn nhà tôi hiu hắt lắm. Tôi đã sắp xếp cho cô một phòng riêng đặc biệt, một phòng khác dành để cho lũ trẻ tập viết vào ban đêm. Mùa hè họ vẫn thường xuyên đến đây. Tôi dạy chúng cách tập đánh vần những chữ cái.
– Cháu không làm phiền chú chứ, – cô gái phản kháng rụt rè.
– Cô đừng giữ kẽ, – Trần Bình Phục nổi nóng nói, – Cô có thể dọn đến đây ở cũng được. Ở cả cuộc đời cũng được.
Con tàu thuỷ lực khổng lồ kéo từng hồi róng rít. Trên đảo người gác ngọn hải đăng bắt đầu châm thêm nến và dầu vào ngọn đèn báo hiệu cho tàu thuyền về bến an toàn. Những người đi câu cá ngừ ném những chiếc lưỡi câu xuống mặt biển đen. “Không được thế!” – một giọng nói vô định rõng rạc từ trên đài chỉ huy to lớn xuống vọng gác. Ba bề bốn bên yên tĩnh bao trùm khắp xung quanh. Trong tranh tối tranh sáng chỉ còn nghe rõ thấy một tiếng động thì thầm – tiếng của biển cả ào ạt gần chân trời xa xa.
Trần Bình Phục dành cho những đứa trẻ và những vị khách phương xa một bất ngờ của mình trong một tầng trệt dưới nhà kho. Căn phòng và cũng là lớp học tình thương được bày biện những từ phấn, bảng, bút, sách vở mà các chú bộ đội biên phòng gom góp khắp nơi. Tẩt cả chỉ có một phòng học đơn sơ, nhưng giữa các hành lang, lối đi tôi tối, những bàn ghế, bếp ăn tập thể, phòng ngủ và cửa ra vào nhỏ bé đến nỗi thời gian đầu Lan Nhi những tưởng trong đó như ở trong rừng thẳm và nó luôn sợ hãi kêu lên:
– Thảo Nguyên, chị đang ở đâu? Em không biết làm thế nào ở cái chốn buồn tẻ này, chị Thảo Nguyên?
Cứ thấy Nhi, Trần Bình Phục lại bối rối, như thể tình cảm xa cách lâu ngày mà người anh đối với người em. Anh nhận ra một điều trong cô bé đáng yêu là Thảo Nguyên và Lan Nhi luôn coi anh là người thầy giáo lý tưởng. Người thầy mẫu mực! Cái nỗi niềm mới diệu vời làm sao!
Cuối cùng, anh không kìm nén được và đành phải giãi bày với Thảo Nguyên:
– Nguyễn Hồng Thảo Nguyên, hãy sống như ước mơ ngày bé nhé. Cứ coi đảo này là quê hương thứ hai của mình. Nếu không chú e rằng hai chị em sẽ khó có thể khó biết đến cuộc sống đích thực ở ngoài kia được lắm. Dĩ nhiên, cô không mặn mà với việc học, chỉ muốn đùa rỡn với sóng biển và lũ sâu bọ ở khu vườn trước mặt, mà Nhi dường như không được uốn nắn thì phải.
– Dạ, mọi chuyện không phải thế đâu ạ! – Thảo Nguyên ấp úng trả lời và mỉm cười như cảm thấy đôi phần có lỗi.
Nhưng những ngày sau đã thấy Lan Nhi cầm sách vở lẳng lặng đến lớp. Dù cho Thảo Nguyên đã chán ngán trong việc này.
Một buổi sáng trước khi đến lớp họ, Trần Bình Phục bao giờ cũng chăm chút cho khu vườn. Buổi tối nào cũng vậy anh lại vun tưới cho những cây bàng non mới trồng.
Trời chiều về còn mờ sương, buổi sáng trên đảo đến tự lúc nào đến nỗi mặt trời chói loá chứa đựng bóng mây trên những lùm cây phượng vĩ và trong vườn ngập tràn tiếng chim chóc hát ca. Những sắc nắng đổ dài, mênh mang, đã rực rỡ trên bậu cửa và những gì phản chiếu đều trở lên kỳ lạ đến ngoài sức tưởng tượng.
Ánh nắng chan hoà rải lên những cây bàng non đầu mùa lủng liểng như những chiếc đèn lồng khiến ta thấy rõ những giọt sương mai trong ngần long lanh lấp lánh trong những chùm hoa dường như đang hồng đào lên vì e thẹn xấu hổ. Những đám rong biển nổi lềnh bềnh bị sóng đánh rạt trên những ghe thuyền cũ nom như những tảng băng trôi khổng lồ vô định. Trên những cuống lá bắt đầu lộ rõ những thớ gân ngang dọc mỏng manh đến nỗi khó tin được rằng nhựa cây nối dài cho nguồn sự sống nhỏ nhoi như hoang mạc đó.
Cụ Quít, một ngư dân sống trên đảo Hòn Chuối từ những ngày đầu tiên, người giúp việc tận tuỵ và cần mẫn của Trần Bình Phục đang sửa sang lại căn nhà sau cơn bão. Từ ngôi nhà được dựng lên trên nền đất cũ được đà hơi nước bốc lên cao thành những cột khói tan ra trong không khí. Những chú chim mòng biển và chim hải âu trên bụi cây phía trên đầu cụ Quít hết nghiêng bên nọ lại nghiêng bên kia nhìn xuống như có ý thăm dò. Nhưng giờ phút này, chỉ có tiếng bọn trẻ đang học bài. Chúng bao giờ cũng đến sớm hơn mọi ngày.
– Các cháu bé yêu quý, – cụ Quít nói với đám trẻ nhỏ, – các cháu nên đến đây học tập thường xuyên thì tốt biết mấy. Không phải sống năm thứ ba trên đảo mà không biết phân biệt gì cả. Mà đâu có đòi hỏi các cháu điều gì lớn lao-tâm hồn như cỏ cây hoa lá ấy mà.
Nhưng những đứa trẻ ngây thơ dường như không nghe thấy lời căn dặn của ông cụ. Chúng vẫn nô đùa trên bãi biển, ca hát, vui chơi thậm chí có vẻ còn có lúc chống đối ý định với cụ Quít nữa.
Nguyễn Quít là ông cụ không chịu ngồi yên bao giờ, cứ luôn chân luôn tay, hết canh giữ bọn trẻ lại hướng dẫn cho ngư dân lạc đường trên biển. Đối với cụ không có tai hoạ nào đáng kể trên đời sánh được bằng việc không có ai nói chuyên tâm sự. Vì vậy, cụ càng ngày càng trở nên trầm tĩnh, khó tính, có phần đằng hắng, phân vân rồi nói với Trần Bình Phục:
– Mùa mưa trên đảo thật dễ sợ.
Trần Bình Phục im lặng.
– Tôi nói là nói thế thôi, – cụ Quít lặp lại, – không như ở đất liền.
Nhưng Trần Bình Phục vẫn tỏ ra lạc quan ngay cả khi mình đối diện trước biển cả.
“Chú ấy có vẻ không thích, – cụ Quít nghĩ, và dường như không thích thú lắm, -Hai tuần lễ sau, Trần Bình Phục lại cảm thấy phấn chấn hẳn lên, không sao hiểu được nỗi niềm tư của anh bộ đội biên phòng này được”.
Một vệt nắng yếu ớt rọi xuống làm chuyển động những hạt cát lăn tăn li ti ngay bên cạnh Nguyễn Quít.
– Mình than nắng trách mưa thật chẳng nghĩa lý gì, -cụ Quít lẩm bẩm. – Vừa chợt nghĩ thế thôi nó đã chiếu đến làm bỏng rát cánh tay đen đúa ngay rồi.
Cụ Quít rướn đôi mắt ngẩng đầu lên và ông lặng người đi khi nghĩ về ước mở ở xóm đảo: đứng ngay phía sau cụ là một cô bé mới lên tám tuổi mặc áo trễ vai, nụ cười lễ phép, tóc búi gọn gàng, gương mặt sạch sẽ như được rửa sạch bằng thứ nước biển mặn mòi đến nỗi má nó hồng rực lên – sáng hơn cả con mắt của biển cả..
Cụ Quít cắm chiếc xéng xuống đất rồi mình trần bóng nhẫy đong đưa cánh võng đọc sách, cuốn sách cũ kỹ, có vẻ như chủ nhân muốn tìm đến sự an ủi của những câu chuyện được nói đến trong sách ở hòn đào này. Biển xa mờ. Ông đưa nhẹ cánh tay phong trần trân trân nhìn cô bé như một giọt nắng cuối thu. Trong cử chỉ âu yếm và đầy an ủi, Trần Bình Phục cũng rướn thẳng thân hình lực lưỡng nhìn Lan Nhi.
– Thế náo hả bác Quít, – Trần Bình Phục hỏi và khẽ nheo nheo cặp mắt lại. – Ở đảo xa chỉ có màu nước biển hả?
– Nói thế làm gì? – Trần Bình Phục trả lời và trên đuôi mắt cụ cũng như Trần Bình Phục nổi lên những vết sạm đen vì những ngày đi biển nắng gió, – Ngôi nhà này bình yên lắm, Trần Bình Phục! Chú kiếm đâu ra sách nhiều sách cho lũ trẻ này thế? Chúng nó mà biết cái chữ thì tha hồ mà vẫy vùng tương lai chứ chôn chân làm sao mãi trên cái hồn đảo cô đơn và buồn tẻ này làm gì.
Tất nhiên, trong một chừng mực nào, Lan Nhi không hiểu hết ý tứ Trần Bình Phục và cụ Quít nói với nhau và ngượng nghịu hỏi:
– Thế cái lớp học tên là gì?
– Mầm non phong ba, – Trần Bình Phục trả lời.
Lan Nhi nhìn ông, đôi mắt nheo lại, không hiểu điều gì. Còn cụ Quít ấn mạnh chiếc cán xẻng trên mặt đất có mọc đầy cỏ lãng mạn, xới đi xới lại và bảo:
– Thật kỳ lạ, không xa lũ trẻ sẽ biết được những cái chữ ấy, chúng sẽ làm rạng danh đất nước ở khắp quả địa cầu. Cuộc đời của chúng ta trên đảo vắng biết nay không biết mai có khi chỉ một trận bão hoặc sóng thần là chấm hết như thế đó.
Những chú chim hải âu và chim mòng biển thấy trên thân hình cụ Quít một vệt sáng bình mình trong đôi mắt và lập tức ào ào đua nhau bay về phía lớp học tranh nhau hát ca. Còn Lan Nhi nhìn ở nơi chúng, xoè đôi cánh tay ra mỉm cười. Ngoài kia, biền lấp lánh xa mờ, chỉ thấy trên hòn đảo tiếng học bài e a trong mỗi buổi sớm tan lẫn trong tiếng gió vẫy gọi trên cây phong ba rung rinh chòm lá và những sắc bàng vuông xanh nõn tươi tắn đầu mùa.
Phú Xuyên, tháng 8, 2026
V.M.P
