Ảnh minh họa. Nguồn internet
Thuật toán trầm tích
Tôi quỳ xuống trước bàn thờ dữ liệu
Nơi những thuật toán thay chúa trời định đoạt đức tin
Chúng biết tôi buồn trước khi tôi kịp khóc
Và gợi ý một bài hát để xoa dịu cấu trúc thần kinh
Chúng ta sống trong những chiếc lồng kính tiên tri
Nơi tự do ý chí bị cắt gọt thành dòng lệnh định sẵn
Em yêu tôi bằng một tình yêu được tối ưu hóa
Bởi một phần mềm tìm kiếm những điểm chung tương phản
Nếu một ngày siêu máy tính rút phích cắm
Thế giới có rơi vào đêm tối nguyên thủy?
Hay chúng ta sẽ ngơ ngác nhìn nhau như những tạo vật rỗng tuếch
Khi đã quên cách tự tư duy bằng những sợi xung ký ức của mình
2
Mặt đất nghẹn thở dưới những tầng mây vi nhựa
Cá voi chết trên bờ biển mang cái bụng đầy túi nylon và sự văn minh
Chúng ta mua sự tiện ích bằng cái chết của đại dương
Và trả lương cho tương lai bằng những tờ hóa đơn rách nát
Những dòng sông không còn chảy bằng nước
Chúng chở những giấc mơ tiêu dùng của đô thị xa hoa
Mỗi chiếc áo thời trang nhanh mặc một lần rồi bỏ
Là một vệt dao cứa vào da thịt của hành tinh già
Ta ngồi giữa căn phòng tiện nghi đầy mùi hóa chất
Nghe tiếng thở dài của đất dưới móng bê tông
Hóa ra sự giàu có của một nền kinh tế
Lại tỉ lệ thuận với sự phá sản của tâm hồn
Tôi soi gương không thấy mặt mình
Chỉ thấy filter của một ứng dụng vừa cập nhật
Cái vẫy tay trên sóng livestream là thật
Hay nụ cười đã được lập trình sẵn độ cong
Chúng ta sống trong thế giới của những ký hiệu thay thế cho vật thực
Bức ảnh món ăn ăn đứt vị ngon của chiếc bánh trên bàn
Cuộc đại tự sự của cuộc đời bị thu nhỏ bằng một dòng trạng thái
Nơi nỗi đau cũng cần lượt tương tác để được công nhận, sẻ chia
Khi cái bóng trở nên lộng lẫy hơn bản thể
Con người tự nguyện biến mình thành khán giả của chính mình
Ta chạy theo một hình ảnh mô phỏng không có thật
Để rồi lạc lối giữa quảng trường của những ảo ảnh lung linh
3
Học trò tôi ngồi đếm những điểm số phân rã
Trường học như một nhà máy sản xuất những văn bằng đồng dạng
Chúng thuộc lòng các định lý để bước vào cuộc cạnh tranh sinh tồn
Nhưng quên mất cách nhìn một bông hoa đang nở ngoài hành lang
Tôi mang Habermas và Heidegger lên bục giảng
Nhìn những đôi mắt mệt mỏi vì áp lực chỉ số KPI
Các em cần một kỹ năng để bán mình cho thị trường lao động
Hơn là một năng lực phê phán trước những diễn ngôn sai
Hỡi những đứa trẻ của thời đại công nghiệp 4.0
Hãy cùng ta leo lên chạc cây sồi già cũ kỹ
Để cứu rỗi những mệnh đề đang bị bóp nghẹt bởi tư duy công cụ
Và học lại bài học làm người tự do
4
Sự thật bị băm vằn thành những mẩu tin giật gân
Bữa tiệc của những cú click chuột nuôi sống loài virus dối lừa
Người ta không cần biết lý do, người ta chỉ cần một cái đích để ném đá
Công lý được thực thi bằng những phán xét vội vã trực tuyến.
Cộng đồng truyền thông lý tưởng của tôi đã sụp đổ
Khi phòng lọc thông tin chỉ dội lại tiếng của chính mình
Chúng ta từ chối lắng nghe những thanh âm khác biệt
Và xây dựng bộ tộc mới bằng sự thù hận hiển hình
Tôi đứng giữa ngã tư đường thông tin nhiễu loạn
Quờ tay tìm một trục tọa độ của niềm tin
Nhưng mọi giá trị đều bị giải cấu trúc
Chỉ còn lại sự hoài nghi trống rỗng đóng đinh vào tim
Hai mươi tuổi, người ta đo nỗi buồn bằng liều lượng thuốc an thần
Chứng lo âu bò trên da như những con kiến lửa
Áp lực phải thành công, áp lực phải lấp lánh
Biến mỗi căn phòng trọ thành một nhà tù không song sắt
Thành phố thức ban đêm bằng ánh sáng xanh của màn hình máy tính
Nơi những người trẻ kiệt sức vì những deadline vô tận
Họ giao tiếp với thế giới bằng những icon vô cảm
Nhưng lại không thể tự đối thoại với chính nội tâm mình
Có một vệt rách ngấm ngầm trong lồng ngực trái
Nơi những giấc mơ bị nghiền nát bởi bánh xe sinh kế
Họ đi qua nhau, những bóng ma mang khuôn mặt mệt nhoài
Chờ một cái chạm tay để vỡ vụn thành trăm mảnh
5
Họ chặt cây đa để mở rộng đường cao tốc
Chữ bùa trên vách nhà sàn bị thay bằng biển quảng cáo neon
Những câu hát huê tình chìm vào tiếng động cơ gầm rú
Chúng ta tiến về phía trước bằng cách xóa sạch lối về nguồn
Đứa trẻ làng chài giờ không biết gọi tên các loại gió
Nó thuộc tên những siêu anh hùng trong phim bom tấn phương Tây
Ký ức lập lòe như đom đóm bờ bụi
Bị trục xuất khỏi căn nhà bê tông cốt thép hôm nay
Tôi đi tìm một gốc rễ để bám vào đỡ ngã
Nhưng phù sa đã bị chặn lại ở những con đập thượng nguồn
Thế giới phẳng ra và lòng người cũng phẳng lặng
Một sự phẳng lì, đồng điệu đáng sợ và cô đơn
6
Quán trà đá vỉa hè giờ im lặng lạ kỳ
Bốn người ngồi bốn góc, mắt dán chặt vào màn hình phẳng
Không còn ai tranh luận về một cuốn sách mới
Hay bàn về vận mệnh thế giới qua một hơi thuốc lào cay
Khu vực công cộng của Habermas đã bị tư nhân hóa
Bởi những thuật toán phân hóa người dùng
Chúng ta không còn không gian chung để cùng đồng thuận hoặc phản biện
Mỗi người tự xây một pháo đài ích kỷ để cố thủ bên trong
Chiếc ghế đá công viên phủ đầy lá rụng
Chứng kiến những cuộc hẹn hò không lời thoại
Họ bên nhau nhưng tâm trí ở hai đầu máy chủ
Sự cô đơn tập thể lên ngôi, thống trị thời đại này
7
Người ta bắt đầu đặt hàng những đứa trẻ trong phòng thí nghiệm
Chọn màu mắt, chiều cao và chỉ số IQ mong muốn
Những phôi thai lỗi bị loại bỏ như hàng tồn kho lỗi mốt
Con người tự biến mình thành sản phẩm của dây chuyền công nghệ cao
Nếu nỗi buồn và sự đồng cảm cũng có thể tắt bật bằng công tắc gene
Thì vị tha có còn là một phẩm hạnh?
Chúng ta tạo ra những thực thể hoàn hảo vô trùng
Nhưng thiếu vắng một trái tim biết thổn thức trước nỗi đau của đồng loại
Tôi rùng mình nghĩ về một ngày mai không xa
Khi sự phân giai quyết định bằng bản đồ DNA di truyền
Kẻ nghèo sinh ra với những căn bệnh định mệnh
Còn kẻ giàu mua sự bất tử bằng những tấm séc đô la
8
Mỗi ngày, một cái tên bị xóa khỏi sách đỏ
Một loài chim cất tiếng hót cuối cùng rồi tan vào hư không
Chúng ta nhân danh sự phát triển để tiến hành một cuộc đại thanh trừng lặng lẽ
Để rồi một ngày thấy mình cô độc nhất dải hà ngân
Tiếng hổ gầm chỉ còn trong file ghi âm kỹ thuật số
Màu lông gấu Bắc Cực tan theo những tảng băng trôi
Con người đứng trên đỉnh cao của chuỗi thức ăn
Nhưng dưới chân là nghĩa địa của muôn loài
Khi tự nhiên hoàn toàn bị khuất phục và biến mất
Chúng ta sẽ lấy gì để ẩn dụ cho tình yêu?
Lấy gì để ví von cho sự tự do và hoang dại
Khi thế giới chỉ còn lại sắt thép và những tiếng còi tàu chiều
Tôi tháo chiếc đồng hồ thông minh đo nhịp tim và bước chạy
Tắt nguồn điện thoại, để mặc dòng thông báo trôi đi
Tôi đi chân trần trên cỏ, cảm nhận cái lạnh của đất ẩm
Sau những năm dài giam mình trong phòng máy lạnh cách ly
Không còn các mệnh đề triết học
Tôi chỉ là một sinh thể đang thở dưới vòm trời
Nghe tiếng trùng đêm tấu lên bản nhạc không tên của tạo hóa
Thấy những rạn nứt trong lòng mình được chữa lành, nguôi ngoai
Hóa ra đỉnh cao của mọi lập luận hữu lý
Lại là sự im lặng chấp nhận cái vô cùng của tự nhiên
Ta buông bỏ thế giới số để tìm về thế giới thực
Nơi một chiếc lá rụng cũng đủ làm nên một cuộc khai sáng bình yên.
Bộ lọc AI cho một cái ôm
Ta dùng ứng dụng trí tuệ nhân tạo để quét qua khuôn mặt buổi sáng
Ủi phẳng nếp nhăn của một đêm mất ngủ bằng thuật toán thông minh
Tự cấp cho mình một nụ cười chuẩn tỷ lệ vàng trên màn hình cảm ứng
Nơi những người cô đơn thả tim để nuôi dưỡng ảo giác về sự thuộc về
Không có cái chạm tay
Không có hơi ấm của da thịt
Chỉ có tiếng rung nhẹ của motor điện thoại báo một lượt “Like” mới
Ta lướt qua những bảng tin đầy rẫy gương mặt đã được lập trình
Nhặt nhạnh những bình luận vô tri làm món ăn tinh thần cho một linh hồn suy dinh dưỡng
Ai đó vừa bật chế độ “Do not disturb”
Nhưng màn hình vẫn sáng đèn led xanh buốt
Chúng ta sống sót trong căn phòng trọ nhờ cắm sạc vào hư vô
Cắt cụt những nhu cầu nguyên bản để vừa với một tài khoản ảo
Dưới đáy hộp thư đến
Một tin nhắn tự động vừa học cách nói: “Tôi yêu bạn”.
Đơn hàng lúc 0 giờ
Thành phố chìm vào giấc ngủ cơ học
Hệ thống định vị GPS vẽ những đường máu xanh trên bản đồ kỹ thuật số
Mấy gã shipper lao đi như những hạt electron trong ống nghiệm
Chở theo những “cứu rỗi” được đóng gói bằng băng keo
Ta ấn nút “Mua ngay” để lấp đầy khoảng trống ở lồng ngực bên trái
Áp mã giảm giá vào nỗi buồn đang tăng trưởng theo cấp số nhân
Tiếng chuông cửa lúc nửa đêm vang lên như một lệnh Ping vào im lặng
Ta nhận về một chiếc hộp rỗng chứa đầy bong bóng xốp nổ giòn
Quá khứ có thể hủy đơn
Nhưng vết thương lòng không có chế độ hoàn tiền hai trăm phần trăm
Người tình cũ đã chuyển trạng thái sang “Không tồn tại”
Ta đứng ở ban công xem một chuyến xe ôm công nghệ không có người ngồi sau.
Bụi mịn
Những tòa nhà chọc trời phản chiếu mặt trời thành những lưỡi dao chói lóa
Nung nấu giấc mơ vôi vữa của những kẻ nhập cư
Gã thợ lau kính treo mình lơ lửng ở tầng thứ năm mươi tư
Nhìn xuống dòng người thu nhỏ thành những dòng lệnh di chuyển chậm chạp
Chỉ số chất lượng không khí AQI chuyển sang màu tím ngắt
Thành phố thở dài qua những chiếc khẩu trang ba lớp
Chúng ta hít bụi mịn để nuôi dưỡng những khối bê tông cốt thép
Cắt cụt buồng phổi của mình để nhường chỗ cho những dự án nghìn tỷ.
Ai đó vừa bấm thang máy đi lên tầng thượng
Nhưng hoàng hôn của người nghèo luôn có màu xám xịt
Họ sống sót nhờ biến mình thành các công cụ lao động rẻ tiền
Dưới đáy hầm chung cư
Một đứa trẻ vừa học cách ho theo nhịp còi xe.
Phòng thuê
Ta dùng phép tính chia của sự nghèo khó
Chia đều tệp hóa đơn tiền điện cho số ngày của tháng ba
Chèn vào góc tường một chiếc quạt cũ kêu cành cạch như tiếng đàn cello rỉ sét
Và thay thế giấc mơ bằng những lo toan cơm áo gạo tiền
Diện tích văn bản có thể thu hẹp
Ta Ctrl+Z một bữa ăn ngon để vừa với số dư tài khoản
Bố mẹ ở quê trong ký ức mới chưa từng già đi vì sương gió
Hai thực thể bằng sương mù đứng chờ đứa con gửi tiền về
Nhưng tại sao
Khi ta đã co kéo tất cả các tệp chi tiêu tối thiểu
Trái tim ta vẫn đau một nỗi đau rất thật
Hóa ra bộ nhớ đệm của thành phố không có nút “Delete” cho người nghèo.
Ly dị trên đám mây
Ta dùng chiếc click chuột của sự tuyệt tình
Xóa đi tệp tin “Hạnh phúc” của năm mười chín tuổi
Chèn vào đó một file PDF đính kèm đơn thuận tình ly hôn
Và thay tiếng cười con trẻ bằng sự im lặng đáng sợ của hai chiếc điện thoại
Quá khứ hôn nhân có thể tái cấu trúc
Ta xóa kết bạn với một người từng chung chăn gối
Họ biến thành một dấu chấm xám trên ứng dụng chat Messenger
Chờ đợi một dòng tin nhắn không bao giờ được gửi đi
Chúng ta sống chung một mái nhà nhưng khác múi giờ kỹ thuật số
Hai thực thể cô đơn khiêu vũ trên hai chiếc màn hình cảm ứng
Nhưng tại sao khi mọi thủ tục được giải quyết nhanh gọn trên không gian mạng
Trái tim ta vẫn đau.
Quái vật
Bốn bức tường nhai nuốt tiếng thở dài của bữa cơm tối
Mỗi người nhìn vào một góc màn hình riêng biệt
Tiếng chặc lưỡi của con thạch sùng nếm vị cô đơn của ngôi nhà
Nơi những người thân sống sót bằng cách phớt lờ sự tồn tại của nhau
Không có cuộc cãi vã lớn
Không có tiếng bát đĩa vỡ
Chỉ có tiếng rít của sự vô cảm kết nối vào hư vô
Chúng ta bò qua những rặng san hô làm bằng sự ích kỷ cá nhân
Một con quái vật im lặng vừa mọc cánh dưới gầm bàn
Nó ăn sạch những lời tự tình chưa kịp thưa
Để lại những xác chữ chết khô trong bản thảo của một gia đình rạn vỡ.
Nguyễn Đăng Khương
