(Vanchuongphuongnam.vn) – Trong miền ký ức sâu thẳm của tôi, hình bóng bà nội luôn gắn liền với một thứ mùi hương đặc biệt: mùi thơm nồng nồng, ngai ngái của nắng hanh và hương cỏ dại khô. Đó không phải là mùi nước hoa đắt tiền hay hương trầm sang trọng, mà là mùi của những chiếc chổi trện- thứ đồ vật bình dị mà bà nâng niu như báu vật suốt cả cuộc đời. Bà thường bảo, giọng nói hiền từ mà khắc cốt ghi tâm: “Cái chổi không chỉ để quét nhà, nó quét đi cả những muộn phiền, những vẩn đục của thế gian để giữ cho nếp nhà luôn thanh sạch.” Câu nói ấy, theo tôi đi suốt những năm tháng trưởng thành, như một lời nhắc nhở không bao giờ cũ.
Ảnh minh họa. Nguồn internet
Cây trện (hay còn gọi là thanh hao) vốn là loài cây mộc mạc, mọc hoang dại trên những triền đồi cằn cỗi, nơi sỏi đá nhiều hơn đất thịt. Khi những cơn gió heo may đầu tiên bắt đầu len lỏi về, nhuộm vàng những cánh đồng, bà lại tất tả ngược xuôi trên đồi để hái trện. Nhìn dáng bà nhỏ bé giữa mênh mông cỏ dại, tay thoăn thoắt cắt từng nhành trện đã đủ độ già, tôi thấy thương vô ngần dáng lưng còng cứ thấp thoáng trong màu xám bạc của núi đồi, như một nét chấm phá đầy kiên cường của tạo hóa. Bà chọn trện kỹ lắm, phải là những cành đã đủ độ già, đanh lại, màu nâu sẫm để khi phơi khô, chổi mới dai và bền, mới đủ sức gánh vác sứ mệnh làm sạch.
Mỗi buổi chiều muộn, sân nhà tôi lại ngập tràn sắc nâu vàng của trện được rải ra phơi. Nắng quái chiều hôm rót xuống, khiến những nhành trện li ti tỏa ra một mùi hương thanh khiết lạ lùng, một thứ mùi hương của đất trời chưng cất qua bao mùa sương gió, không phô trương mà thấm đẫm. Khi trện đã khô cong, giòn tan trong nắng, bà ngồi dưới hiên nhà, cặm cụi tỉ mẩn tước lá, bó lại thành từng lọn nhỏ. Đôi bàn tay bà gầy guộc, nhăn nheo như vỏ cây cổ thụ nhưng lại cực kỳ khéo léo và dẻo dai. Bà dùng dây mây rừng buộc chặt, từng nút thắt đều tăm tắp, chắc nịch, như buộc chặt những yêu thương và nhẫn nại vào từng sản phẩm của mình. Chiếc chổi trện hiện ra, thanh mảnh mà dẻo dai, mộc mạc mà chứa chan cốt cách của bà: âm thầm, bền bỉ và tận hiến cho sự sạch sẽ của nếp nhà, của tâm hồn.
Tôi còn nhớ như in một buổi chiều mưa rây bột của nhiều năm về trước. Tôi khi ấy là một cô bé nghịch ngợm, mải chơi làm đổ cả lọ mực đen nhánh ra một góc giường của bà. Sợ bị mắng, tôi lén lấy chiếc chổi trện mới tinh của bà để quét, hy vọng những sợi trện nhỏ xíu sẽ “cuốn” đi vết mực trên tấm chiếu. Nhưng càng quét, vết đen của mực càng loang lổ, bẩn thỉu. Tôi òa khóc nức nở. Bà đi vào, không một lời quở trách nặng nề, chỉ với ánh mắt bao dung. Bà nhẹ nhàng lấy khăn ẩm lau sạch phần chiếu, rồi cầm chiếc chổi trện ra cạnh bể nước mưa, dùng từng ca nước mát trong veo xối trên những sợi trện bị dính mực đen ấy. Bà khẽ bảo, giọng trầm ấm đi vào lòng tôi: “Con nhìn xem, chiếc chổi này để làm sạch nhà, nhưng nếu con dùng nó sai cách, nó cũng sẽ bị vấy bẩn và không thể làm tròn sứ mệnh của mình nữa.” Câu nói ấy theo tôi suốt những năm tháng trưởng thành, len lỏi vào từng ngóc ngách của suy nghĩ. Tôi nhận ra, chiếc chổi trện trong tay bà không chỉ là công cụ lao động đơn thuần, mà là một “sứ giả” để gìn giữ sự ngăn nắp cho nếp nhà, và quan trọng hơn, là cho tâm hồn mỗi người.
Giờ bà đã đi xa, về với cõi vĩnh hằng, nhưng những chiếc chổi trện vẫn còn đó, đứng lặng lẽ nơi góc bếp, sau cánh cửa, như những chứng nhân của thời gian, của một tình yêu vô điều kiện. Mỗi khi cầm chiếc chổi, cảm nhận sự nhám sần, thô ráp của cán trện trong lòng bàn tay, tôi như thấy lại nụ cười hiền hậu và đôi mắt mờ đục của bà. Tiếng chổi tre xào xạc trên sân gạch mỗi sớm mai, giờ đây, không chỉ là âm thanh của việc dọn dẹp, mà như nhịp đập của thời gian, nhắc nhở tôi về những giá trị nguyên sơ và bền vững của cuộc sống, về cội nguồn và sự giản dị.
Có lẽ, trong thế giới hiện đại với đủ loại máy hút bụi thông minh, chổi tự động, chiếc chổi trện của bà đã trở thành một mảnh ký ức cũ kỹ, lạc lõng. Nhưng với tôi, nó mãi là một biểu tượng vĩnh cửu của tình yêu thương, của sự nhẫn nại và đức hy sinh thầm lặng. Chiếc chổi đã quét đi rác rưởi vật chất của thế gian, và đồng thời, nó cũng đã quét cả vào lòng đứa cháu nhỏ này những bài học làm người giản dị mà sâu sắc vô cùng: Rằng vẻ đẹp chân thực nhất, bền vững nhất thường bắt nguồn từ những điều thô mộc, đơn sơ nhất; và sự sạch sẽ, thanh khiết của tâm hồn, của nhân cách sống mới là thứ ánh sáng rạng rỡ nhất, đáng quý nhất của một kiếp người trên cõi đời này.
Đ.T.H
