(Vanchuongphuongnam.vn) – Xin nói ngay, không phải “canh sầu” như trong Dạ cổ hoài lang của cố nhạc sĩ Cao văn Lầu, mà đây là loại canh được nấu từ trái sầu riêng còn non hoặc đã già nhưng chưa chín. Trái sầu có thể do hái xuống nấu canh ăn giải sầu, do bị giông lốc, bị sâu ăn nên rụng sớm, hay tàn nhẫn hơn – do bị chặt phá nên những trái sầu sứt đầu mẻ trán lăn lóc đầy sân được tận dụng đưa vào thực đơn của các bà nội trợ.
Ảnh minh họa. Nguồn internet
Những vườn sầu riêng – có khi cả cà-phê, hồ tiêu hay điều (đào lộn hột) bị chặt phá xảy ra như cơm bữa ở thị trấn này. Phá hủy cà-phê hay tiêu thì dễ dàng hơn vì gốc khá nhỏ hoặc thân dây leo, chỉ cần cưa hoặc chặt một phát lìa gốc khi sắp vào mùa là đủ cho chủ vườn điêu đứng vì phải trồng lại đến hai, ba năm sau mới có thể thu hoạch.
Còn sầu riêng là loại cây thân gỗ cao lớn, cành nhánh tỏa rộng, gốc của cây trưởng thành rất to, muốn triệt hạ không phải chuyện dễ. Kẻ xấu phải có sức lực, leo trèo thành thục, tay rìu tay cưa vạm vỡ, dẻo dai – cộng với sự giận dữ, ghen tỵ và lòng căm ghét cùng cực – mới có thể phá hoại toàn diện một vườn sầu riêng trong thời gian ngắn nhất. Thật ra cũng không cần phải hủy hoại nhiều đến thế, chỉ cần phá hủy một phần- thậm chí chỉ vài cây, những cây đang cho trái non hoặc sắp thu hoạch là đủ thất điên bát đảo đối với khổ chủ vì đó là một trong những nguồn thu nhập chủ yếu của người nông dân nơi nắng lửa mưa dầm.
Tình trạng phá hoại vườn sầu riêng đang cho trái (đẽo gốc, gọt vỏ, chặt trái, cưa cây, phun thuốc diệt cỏ…) thường diễn ra khi trái còn non hoặc gần sát mùa thu hoạch nhằm triệt hạ kinh tế chủ vườn ở mức cao nhất. Đặc biệt ở các khu vực vườn rẫy vắng người hoặc chỉ có người già trông coi hay chủ vườn vì lẽ gì đó giao khoán cho vài chú chó mê gặm xương hơn cắn kẻ trộm! Giữa những nương rẫy, vườn tược bao la bạt ngàn, cây lá xanh rờn phủ kín, ai biết được chuyện gì đang xảy ra trong đó! Cho dù có gắn camera thì cũng bị đập vỡ hoặc có trích xuất được cũng chỉ thấy những cái bóng lờ mờ như người cõi âm vì mấy vụ phá hoại này thường xảy ra trong đêm tối.
Gần đây nhất, gây xôn xao nhiều nhất, là vụ gần hai trăm gốc sầu riêng bị hạ gục bởi dấu vết để lại của nhiều loại đồ nghề, chứng tỏ cuộc phá hoại kéo dài qua nhiều ngày mà không gặp một trở ngại nào.
Đó là vườn sầu trên 1 hecta của thằng Quỷ.
***
Sở dĩ có cái tên lạ lùng như vậy vì chẳng những thằng Quỷ không đẹp trai mà còn quá xấu, xấu không thể tưởng tượng nổi nếu chưa gặp một lần. Vì không thể tưởng tượng nên không mô tả ở đây, hãy để khi nào có dịp gặp nó mọi người sẽ tự mình cảm nhận.
Có lẽ đó là người đàn ông cô độc nhất quả đất! Không người thân, không bạn bè, phụ nữ và trẻ con thì tránh xa. Nhặt được con chó đem về nuôi được mấy tháng cũng chết vì bệnh dại. Quanh nhà chỉ có tiếng kêu vang vọng của tắc kè, tiếng chắc lưỡi của thằn lằn, tiếng chuột rúc, mèo kêu, lâu lâu cũng có tiếng gà cục tác đâu đó trong mấy góc vườn.
Niềm vui duy nhất trong ngày của thằng Quỷ là đợi chiều xuống để qua quán cà-phê bên kia đồi gọi một ly cà-phê đá, ngồi vắt chân chữ ngũ xem người ta hát hò đủ kiểu, lén ngắm bà chủ quán xinh đẹp cho đến nửa đêm mới xiêu vẹo lê bước về nhà như một bóng ma.
Linh hồn chớp tắt của nơi thâm sơn cùng cốc này là Thanh Điểu – bà chủ quán cà-phê Rẫy ở sườn đồi phía tây rực nắng. Quán chỉ lèo tèo mấy cái bàn với khoảng hơn chục cái ghế cóc, ngoài bà chủ ra còn một anh nhân viên phục vụ cao to dềnh dàng, mắt lúc nào cũng gườm gườm khi bưng cà-phê ra cho khách – toàn khách đàn ông!
Một lần ra tính tiền cho khách gặp đúng người mà cả làng gọi là thằng Quỷ, nghe ngóng câu chuyện mùa màng đan như lưới nhện giữa những bàn cà-phê, cô ả đánh hơi thấy mùi tiền bốc ra cùng với mùi mồ hôi, mùi sầu riêng và ánh mắt si mê của anh chàng nông dân ba mươi tuổi không đẹp trai kia. Chợt một ý tưởng bật lên như ngọn đèn pha 500W suýt làm nổ tung cái đầu đầy mưu mô, cô ả huýt sáo một tiếng ngắn rồi im bặt như sợ ai đó đoán được nguyên nhân làm bản thân đột nhiên phấn khích một cách lộ liễu như thế.
Thanh Điểu tiến hành thực hiện ý tưởng nói trên một cách nghiêm túc. Cô ả dùng thời gian rảnh lúc quán vắng khách ra sức nghiên cứu trên các trang nông nghiệp địa phương, các bài phỏng vấn nông dân tiêu biểu… rồi vận dụng vào thực tiễn trên vườn sầu riêng của thằng Quỷ như một chuyên gia thứ thiệt. Và cô ả đã rút ra được một kết quả rất đáng để đầu tư – tất nhiên là bằng vốn tự có!
Với giá bán cao như năm rồi, một hecta sầu riêng khoảng hai trăm cây trưởng thành có thể thu lãi từ một tỷ đến một tỷ rưỡi đồng – thậm chí cao hơn nếu trúng vụ nghịch. Cô ả bồn chồn không yên khi nghĩ tới việc gã đàn ông có gương mặt trời sầu đất thảm và thân hình cong vẹo kia có khả năng thu về hàng tỷ bạc ngay trong tầm tay. Còn nữa, còn thu nhập từ nhiều vụ trước chắc vẫn đang gửi nhà băng (thằng Quỷ vốn không vợ con, không bồ bịch gái gú, không cho vay, không làm từ thiện…). Sống một mình thì cần nhiều tiền như thế để làm gì ta? Đó là một kiểu tự hỏi không cần trả lời, cô ả bắt đầu lên kế hoạch tiếp cận con mồi.
Những khi quán ế dài như lúc này, thỉnh thoảng Thanh Điểu cũng làm vài “tua” hướng dẫn tham quan, du lịch nghiệp dư có kèm dịch vụ tươi mát, thu nhập gấp mấy lần bán cà-phê.
Lần này khách sẽ là dân bản địa nhưng chưa hề bước chân ra khỏi phạm vi an toàn của sầu riêng và cà-phê. Một chuyến du sơn ngoạn thủy gần nhà chắc cũng đủ chạm tới bồng lai tiên cảnh để hầu bao của khách dễ dàng bỏ ngỏ! Về lâu về dài sẽ là những hẹn hò nóng bỏng, sẽ vay mượn làm vốn, sẽ rủ rê hùn hạp, sẽ thế chấp để đầu tư, vân vân và mây mây. Khi yêu người ta có thể cho đi tất cả mà không hề hối tiếc!
Mặc dù lớn tuổi hơn nhưng với nhan sắc trời cho cộng thêm mánh lới mồi chài của một kẻ thập thành, cô ta tin mình sẽ đạt được mục tiêu một cách dễ dàng.
Khỏi phải nói, thằng Quỷ “nốc-ao” trong vòng một nốt nhạc!
Nó xuyến xao, rạo rực mấy ngày trời chuẩn bị cho cuộc hẹn hò bí mật với người đàn bà mà đàn ông cả vùng này ao ước. Nó quên bẵng vườn sầu đang trong giai đoạn vàng của quá trình tăng trưởng cần phải chăm sóc đúng kỹ thuật canh tác. Nó mê man với cảm giác được yêu, nó chỉ nhớ ánh mắt, bờ môi, hương tóc và đôi cánh tay ngà, rồi tất cả sẽ là của riêng nó, cho dù chỉ một lần.
Rồi chỉ sau năm ngày ngắn ngủi đi du tiên cùng Thanh Điểu, khi trở về ra thăm vườn thì thảm cảnh đã bày ra trước mắt thằng Quỷ. Cả một vườn sầu riêng rộng lớn bị đốn hạ dã man, bao nhiêu thân cây đổ gục, cành nhánh la liệt chất chồng, những trái sầu xanh tươi lẫn lộn trong lá nát và đất đỏ.
Ai mới có thể nhìn thấy máu của cây, nghe tiếng rên than của trái và hiểu thấu nỗi buồn câm lặng của đất đai? Điều gì mới có thể xoa dịu được cơn giận và nỗi đau của người đã từng vất vả tưới tiêu, chăm bón từ cây con cho đến trưởng thành? Bỗng nhiên rồi mất trắng một gia tài lưu niên trên đất, một khoản thu lớn đã từng kỳ vọng cho những dự định trong tương lai!
Thằng Quỷ chết lặng, tấm thân ba mươi sáu kg rưỡi của nó rơi phịch xuống nền đất lởm chởm đá ong hòa trộn với đất đỏ bazan và mồ hôi người nhỏ xuống ròng rã bao năm. Hai tai lùng bùng như có hai con ong ruồi trong đó, hai hàm răng nghiến chặt, nó nương vào gốc sầu riêng già còn dính lại một phần thân và loạng choạng đứng lên. Sau một hồi nó bỗng xuống tấn, rống lên một hơi dài vang động cả vườn sầu đang im lìm tan tác.
Về phía Thanh Điểu, gã nhân viên phục vụ quán đã mất tích khi ả ta trở về. Dấu vết gã để lại có vẻ muốn dằn mặt bà chủ quán Rẫy: một con dao răng cưa cỡ đại thường dùng để chặt nước đá dằn trên đống áo quần lộng lẫy nuột nà bị xé toang – nhưng điều đáng sợ hơn là một clip cảnh nóng dài vô tận giữa gã và cô ta đã được gửi đến kèm tin nhắn sẽ cho nó vai-rồ khắp cõi mạng. Tất cả chỉ vì chuyến đi đó từ một ngày như bình thường đã dám kéo dài tới tận năm ngày mà không rõ địa chỉ ở đâu – khi cô ả nói về phi vụ mới.
Cà-phê Rẫy lẳng lặng đóng cửa không ai biết lý do. Người ta không còn thấy người đàn bà đẹp như hồ ly biến hình bên những bàn cà-phê phủ đầy bụi đỏ làm nghiêng sâu cả một sườn đồi. Người ta cũng không còn nghe tiếng karaoke ra rả nhạc đỏ, nhạc vàng, nhạc xanh, nhạc dân tộc lẫn lộn mà chỉ còn nghe tiếng quạ vang trời vào mỗi hoàng hôn tím rịm.
Nhưng không chỉ một mình Thanh Điểu biết ai là kẻ đã thủ ác trên vườn sầu của thằng Quỷ, người thứ hai là Mương.
Mương, cô gái mới mười tám tuổi mang hai dòng máu Kinh-Jrai với làn da nâu sẫm, tóc cháy nắng, đôi mắt tròn xoe, mi cong vút vẫn hay theo cha mẹ đi làm cỏ mướn hoặc hái cà-phê khắp các vườn, rẫy trong khu vực. Mương chỉ mới học hết lớp chín, năm đó sau khi trúng tuyển vào lớp mười, sắp đến ngày khai giảng mà nhà cạn sạch tiền, cha mẹ chưa dám nói gì thì cô đã lẳng lặng xếp hết sách vở vào chiếc gùi mộc bằng mây và đẩy vào tận gầm giường. Cô nói nhỏ, giọng bình thản trong một bữa cơm chiều:
– Con không học nữa.
Cả nhà lặng im, mẹ Mương nước mắt lưng tròng, gác đũa lên miêng chén đi nhanh ra chái bếp ngồi khóc sụt sùi. Người cha chắt hết chút rượu cặn từ đáy chai ra ly rồi uống cạn cả nỗi bất lực vào tận tâm can.
Trong làng không thiếu những chàng trai dân tộc đẹp như tượng tạc, những chàng thư sinh trở về từ trường đại học mỗi dịp hè vẫn lẽo đẽo theo Mương lên rẫy, ra suối mỗi ngày. Trai xếp hàng dài phía sau như đuôi chim chòe lửa – nhưng Mương bị ma ám (lời mẹ cô)! Mương phớt lờ tất cả, chỉ mềm nhũn như cọng bún, tan chảy như miếng mỡ bò trên chảo trước thằng Quỷ kia!
Mương bị cám dỗ, bị mê hoặc bởi hình ảnh lẻ loi, cô độc của người đàn ông lớn hơn cô cả con giáp. Cô không biết tên thật của anh ta, không ai biết cả, không ai còn nhớ anh ta tên gì, đến từ đâu, lại xấu đến nỗi chết tên thằng Quỷ đến bây giờ (chắc chỉ nơi quản lý nhân hộ khẩu mới còn nhớ!). Trên gương mặt đó có đôi mắt mà mỗi lần chạm phải là cô có cảm giác như bị điện giật khi cùng mẹ đến hái cà – phê hay dọn cỏ mướn. Sau cảm giác đó là một điều không thể lý giải, cô vừa muốn quay đi vì cái vẻ lạnh lùng bất cần lại vừa muốn tới thật gần vì vẻ cam chịu, đơn độc đến xót xa. Khu vườn rộng lớn ít khi thấy bóng người, ngôi nhà nhỏ chênh vênh dây leo bám đầy vách, vuông bếp lạnh, đám gà thả hoang… tất cả những cái đó làm Mương… muốn khóc! Cô muốn an ủi, vỗ về, thậm chí ôm trọn vào lòng như ôm con búp-bê châu Phi mà một người nước ngoài đi xuyên Việt đã tặng cô hồi còn nhỏ.
Trong những ngày thằng Quỷ đi vắng, Mương thay cha đến làm cho xong đám cỏ trong sân. Bất ngờ cô nhìn thấy và còn lén quay được một đoạn video dài 6 phút ghi lại cảnh người đàn ông ở quán cà-phê và ba người nữa đang cưa, chặt gốc sầu riêng trong vườn nhà thằng Quỷ. Rất tiếc lúc đó khu vườn đã tan hoang, cuộc gọi đến CA đã quá muộn màng!
Chỉ sau chưa đầy 48 giờ phát lệnh truy nã, tên phá hoại đã bị di lý về địa phương để tiếp tục điều tra, truy bắt thêm đối tượng. Cũng chừng đó thời gian, thằng Quỷ nằm mẹp dưới nền đất ngoài hiên nhà không thiết gì đến ăn uống.
Ngày truy tố và xét xử chắc chắn sẽ đến, tuy nhiên thằng Quỷ chẳng hy vọng hay đợi chờ gì vào khoản bồi thường theo quy định của pháp luật. Từ lúc bình tĩnh trở lại, nó xem đó như một khoản học phí khá đắt cho sự mê muội, vô tâm của đàn ông. Điều đáng bận tâm bây giờ là làm thế nào để vực dậy bản thân, sẽ bắt đầu lại như thế nào và bao giờ.
Trên cái khay nhôm cũ méo mó, Mương bưng tới cho nó một tô canh sầu, chén cơm trắng và một ít muối dỗi. Tô canh sầu riêng nấu với thịt nạc bằm nhuyễn, hành ngò xắt nhỏ rắc lên có cả tiêu đen, mùi thơm của món ăn dân dã bay lên kết hợp với tiếng sôi réo từ dạ dày của nó như một sự trùng hợp đầy thi vị. Một lần nữa cho thấy “con đường ngắn nhất đưa tới trái tim người ta là con đường đi qua bao tử”(Lâm Ngữ Đường)! Thằng Quỷ tỉnh táo hẳn ra và khỏe lại nhanh chóng với niềm vui nhẹ nhàng, mới mẻ như cánh chim đập cánh bay lên trên khu vườn đổ nát.
Ở trước nhà một đống sầu riêng khổng lồ đã được gom lại, Mương đang nói với nó phần lớn để cho bà con trong làng, ai muốn lấy bao nhiêu thì lấy. Nói vậy thôi chứ nhà nào cũng có ít nhất vài ba cây sầu riêng, trái non có đem bán cũng chẳng ai mua, chắc chỉ để nấu canh mà ăn mãi thôi (cô chưa biết trái sầu non còn có thể đem nướng, lăn bột chiên hay nấu cà-ri…). Còn thân cây, cành nhánh ngổn ngang trước đó cũng đã được dọn dẹp gọn gàng, Mương nói để làm củi sau này cho cả làng nấu bánh tét dịp lễ, Tết.
Nghe tiếng Mương ngọt ngào trong trẻo bên tai, thằng Quỷ chợt cảm thấy lòng nhẹ tênh, thanh thản lạ lùng. Nó nhìn cô gái trẻ trước mặt với một vẻ hàm ơn, muốn nói ra nhưng không biết phải nói thế nào, vì nếu chỉ có hai từ “cám ơn” thì không đủ cho tất cả những điều mà cô đã làm cho nó. Lần đầu tiên thằng Quỷ nhận ra vẻ đẹp rạng ngời, thuần khiết của một thiên thần – cô gái vẫn thường xuyên đến tưới cây, dọn cỏ, nhặt dùm mấy quả trứng gà… nhưng từ lâu vẫn vô hình trong mắt nó.
Khi ăn đến tô canh sầu thứ một trăm lẻ một, bất ngờ một bữa nọ nụ cười chợt nở trên môi thằng Quỷ. Mương không ngờ người đàn ông xấu xí mà cô chọn lại có nụ cười đẹp đến vậy. Hàm răng trắng bóng, đều ran như những hạt bắp ngân điệp 926 trồng khắp thung lũng làm sáng bừng gương mặt tăm tối của chàng!
Mương đưa tay vén nhẹ mớ tóc lòa xòa trước trán thằng Quỷ, cô lau những giọt mồ hôi trên đó bằng lòng bàn tay nóng hổi và nhìn sâu vào mắt nó. Một điều gì đó dịu dàng hơn lời nói, chắc chắn hơn lời hứa và có lẽ cũng sâu nặng hơn cả lời thề đang vây phủ cô bởi ánh nhìn thoát ra từ bên trong con người trót mang hình hài của một cơn ác mộng.
***
Gần một năm trôi qua, Thằng Quỷ đã sửa sang lại ngôi nhà xập xệ và chi một khoảng hào phóng đầu tư cho Mương (bây giờ đã là vợ sắp cưới) một gian hàng nông sản ngay trước nhà để phục vụ cả dân bản địa và khách du lịch. Cũng may lúc trước nó còn tỉnh táo đôi chút trước sức cám dỗ của Thanh Điểu, nếu không thì khoản tiền khá lớn ở ngân hàng sau bao năm dành dụm cũng đã bốc hơi như sương mù tan trên lưng đèo!
Cuộc đời của thằng Quỷ đã thật sự mở sang một trang mới. Kỳ lạ là dường như nó đã bớt đi rất nhiều cái dáng vẻ xấu xí trước đây. Lưng thẳng hơn, mặt không cúi gằm nữa mà luôn hướng về phía trước và nhìn ra chung quanh với vẻ vui tươi hớn hở. Nó đang bước đi trên đất vườn êm mát, xanh rờn những cây con của giống sầu riêng Ri6, Monthong, có cả mấy giống sầu mới của Malaysia. Những bước chân đã không còn hụt hẫng mà bám chắc trên đất vườn nhà, ở xa xa đàng kia Mương đang cắm cúi trồng mấy loại cây ngắn ngày dưới những tán cà-phê rợp bóng. Cô sẵn lòng cùng người đàn ông đó chờ đợi mùa sầu đầu tiên của khu vườn vừa được tái sinh.
Còn hiện tại, mùa này hoa cà-phê đang nở rộ khắp đồi nương. Những ngọn đồi hoa trắng mênh mông, bềnh bồng như những đám mây đầy hương thơm lan tỏa khắp không gian.
Trong khu vườn của thằng Quỷ hoa cà-phê cũng nở trắng, những chùm hoa nép vào nhau trên những nhánh dài, trắng muốt như chuỗi ngọc trai trong mùa cưới. Mương dừng tay khi nghe tiếng gọi, trong nắng vàng rực rỡ người đàn ông mà cô đã đặt cho tên mới đang từng bước đến gần.
Dù cô không gọi tên anh là Sầu hay Sầu Riêng hay Canh Sầu thì câu chuyện về nhân dạng đặc biệt và vụ án hai trăm cây sầu riêng của thằng Quỷ ở thị trấn này cũng đã dần phai, chìm lấp dưới bóng xanh của đại ngàn muôn thuở.
Bây giờ và về sau là một câu chuyện khác đẹp như trong cổ tích.
Bắc Tây nguyên, Tháng 3/2026
K.N
