(Vanchuongphuongnam.vn) – Người ta nói Đà Lạt buồn nhưng đẹp. Với chị, đây là thành phố đẹp mà buồn. Nó đẹp bởi cảnh sắc thiên nhiên của núi rừng với kỳ hoa dị thảo, bởi không khí mát mẻ trong lành. Nhưng nó buồn vì sống ở đây chị là kẻ tha hương cô độc. Hơn mười lăm năm trước, cái nghèo đã bứt chị ra khỏi vùng quê sông nước miền tây. Việc chị chọn Đà Lạt để sống là một sự ngẫu nhiên và cũng là chặng cuối trong hành trình trốn nợ.
Rừng thông Đà Lạt. Ảnh nguồn internet
Mà làm sao không trốn được chứ? Nợ thì cứ “lãi mẹ đẻ lãi con”. Vay một mà phải trả năm bảy nhưng tiền nợ cứ tăng mãi theo thời gian và theo lời chửi bới, hăm dọa ngày càng gay gắt của bà chủ nợ.
– Chị Hường! tôi nhắc lại lần cuối, hết tháng nầy chị phải trả cho tôi cả vốn lẫn lời là bốn mươi triệu. Chị lì lợm hơn tôi tưởng đó!
Câu nói ấy cứ vang vang, ong ong trong đầu chị. Khuya hôm đó, chị dắt theo đứa con trai lên năm trốn đi với túi quần áo nhỏ và mang theo lời nói ấy – lời “tiễn biệt” của bà chủ nợ cho vay nặng lãi. Nào phải đâu chị vay tiền để ăn chơi hay trưng diện. Sự ra đi đột ngột của người chồng do tai nạn lúc phụ hồ đã đẩy gia đình nhỏ vốn dĩ nghèo khó nầy chìm xuống dưới đáy của sự khốn cùng.
Từ Cần Thơ, hai mẹ con bắt xe lên miền đông. Chị không biết chính xác là mình sẽ đi đâu. Đến vùng Long Khánh của Đồng Nai thì trời đã sẫm tối và mưa như trút nước. Mưa miền đông lạ quá. Nước mưa cứ từ trời mà đổ xuống như dòng chảy bất tận và cái mù mịt như từ đất bốc lên. Vũ trụ bây giờ là màu xám đục quyện vào lưng chừng núi. Trông xa xa, nó như màu tròng mắt của người mù.
Lọt thỏm giữa những lô cao su bạt ngàn thẳng tắp là căn chòi nhỏ của vợ chồng bác giữ rừng. Cái đói và cái lạnh đã dẫn mẹ con chị Hường đến ngọn đèn leo lét trong căn lều nầy. Sau khi kể lể hoàn cảnh, mẹ con chị được hai vợ chồng già cho tá túc qua đêm. Được lót dạ bằng những củ khoai nóng hổi vừa nấu, cả bốn người vừa chủ vừa khách chen chút nằm trên sàn nhà đất đỏ lót bằng tấm bạt cũ không còn nguyên vẹn.
Chủ của những mẫu cao su nầy là cặp vợ chồng từ miền Bắc vào đây lập nghiệp. Họ ngoi lên từ khó nghèo nên dễ cảm thông và sẵn lòng giúp đỡ mẹ con chị Hường. Từ đó, chị được nhận vào làm “công nhân bất đắc dĩ” và tập tành cạo mủ cao su. Chị được chủ cho phép dựng tạm túp lều ngay giữa rừng để mẹ con có chỗ ăn ở, nghỉ ngơi sau những ngày làm việc nặng nhọc. Lương của chị là khoản tiền đủ đóng học phí cho con. Chị Hường đã có cái ăn và nơi tá túc. Với chị, điều nầy là hạn phúc lắm rồi. Thằng Chơn con chị cũng được học hành. Cuộc sống của hai mẹ con chị dần dần được ổn định hơn nhờ chị có thêm “nghề” mới: Mót mủ cao su. Cứ khoảng hơn mười một giờ trưa, sau khi thằng bé đi học về và công nhân cạo mủ tan tầm thì hai mẹ con chị chăm chỉ tìm kiếm những giọt mủ cao su còn sót lại trong chén hoặc những dây mủ đã khô đặc dưới gốc cao su. Phế phẩm nầy được mang đi bán lấy tiền để trang trải cuộc sống và duy trì việc học cho con. Thằng Chơn cũng biết phụ giúp mẹ bằng cách xách xô đi theo gỡ mủ. Cứ mỗi ký mủ mót được, họ bán được mười ngàn.
– Chơn ơi, hôm nay mẹ con mình mót được bốn ký mủ.
Chị Hường khoe với con bằng tất cả niềm vui sướng, rồi mẹ con nhìn nhau cười vui vẻ. Hạnh phúc của mẹ con chị nhỏ nhoi đến xót xa. Những đồng tiền kiếm được nầy phải đổi bằng những vết muỗi đốt, bằng mùi hăng hắc của mủ cao su xộc vào mũi khiến con người xây xẩm. Đó là chưa kể nếu chẳng may bị nước mủ văng vào mắt vào tóc. Nếu lỡ bị mủ bắn vào, phải ngâm nước gỡ ra từ từ mới hết.
Thằng Chơn cứ lớn dần như những cây cao su. Hết cấp một rồi cấp hai, con đường học vấn của nó cũng mở rộng ra cùng với những vòng cạo mủ trên thân cây và những năm tháng nhọc nhằn của hai mẹ con. Niềm vui lớn nhất đến với họ khi Chơn thi đỗ vào Đại học Nông Lâm. Những lo âu cũng theo đó ùa về. Làm sao có đủ tiền cho bốn năm ăn học ở đất Sài Gòn?…và từ nay phải bỏ lại mẹ thui thủi một mình trong rừng cao su đi cạo mủ, mót mủ. Cứ vậy, hai mẹ con mỗi người lo lắng theo suy nghĩ của mình.
– Con đi mẹ nhé!, đừng lo lắng nhiều cho con, đừng cố sức làm thêm nhiều việc.
Chơn đã nói vậy với mẹ trong ngày chia tay xuống Sài Gòn nhập học. Bà Hường im lặng một lúc rồi rưng rưng nói trong nghẹn ngào:
– Cố gắng học nhé con, đừng lo nhiểu cho mẹ.
Những ngày đầu sống ở Sài Gòn, Chơn như lạc vào ma trận. Rừng cao su bạt ngàn mà nó vẫn nhớ rõ đường đi lối về, thậm chí đặc điểm của mỗi cây. Sài Gòn thì rộng lớn quá, đông đúc quá nên nó nhìn mà như choáng. Bản năng sinh tồn và ý chí con nhà nghèo không cho phép nó gục ngã. Nó vươn lên kiếm sống bằng mọi công việc miễn lương thiện và có cái ăn.
Mới đó mà đã bốn năm. Thời gian thì trôi nhanh nhưng nỗi nhọc nhằn của hai mẹ con thì trôi đi chầm chậm. Cầm trong tay tấm bằng Kỹ sư Nông Lâm, hai mẹ con ôm nhau khóc trong niềm vui sướng. Trở về căn chòi trong rừng cao su Long Khánh, Chơn bàn với mẹ lên Đà lạt sống. Đất trên đó còn rộng, không khí lại trong lành và dễ tìm việc hợp với chuyên môn của nó. Trong thâm tâm, cả hai mẹ con đều muốn đi xa hơn vùng sông nước miền tây. Đi xa hơn để chôn vùi quá khứ không vui và cũng để tìm cuộc sống mới với hy vọng dễ kiếm tiền. Chừng đó, hai mẹ con sẽ một lần quay lại thăm quê khi đủ tiền trả nợ và viếng mộ người chồng, người cha đã mấy năm qua hương tàn khói lạnh.
Lại thêm lần nữa bắt đầu cuộc sống mới, khởi động lại những nhọc nhằn. Chơn xin được việc làm trong một doanh nghiệp ở làng hoa. Bà Hường thì tiếp tục cái “nghề” mà không có nơi nào đào tạo: đi mót. Trước kia khi ở miền đông thì bà mót mủ cao su. Nay lên cao nguyên Đà Lạt thì mót rau củ quả ngoài đồng sau mùa thu hoạch để ăn, để bán cho những người nuôi bò, nuôi dê hay nuôi cá. Mẹ con Chơn thuê nhà ở trọ. Cuộc sống bây giờ đã bắt đầu trôi đi trong bằng lặng. Chơn bây giờ đã là một kỹ sư giỏi, là linh hồn cho các trang trại trồng hoa và được ông chủ vô cùng thương yêu, quý trọng. Sự cần cù và tằn tiện không những giúp mẹ con họ có đủ tiền trả nợ mà còn dư ra một số. Ông bà chủ vườn hoa cũng thương tình bán cho trăm mét đất với giá tượng trưng. Căn nhà tiền chế đã được dựng lên, nhỏ thôi nhưng rất đẹp. Mẹ con Chơn đã có nơi gọi là tổ ấm. Từ nay, họ nhận nơi nầy làm quê hương. Cứ mỗi sớm mỗi chiều trong sương mù và cái lạnh cao nguyên, bà Hường chăm chút những luống rau và những khóm hoa. Lòng bà thanh thản lắm.
Sáng sớm mai bà sẽ về lại miền tây để trả nợ, để thăm quê, để viếng mộ chồng. Lòng miên man suy nghĩ nên đêm nay bà nôn nao khó ngủ. Bà nhớ lại quãng đời mà hai mẹ con đã đi qua. Mọi thứ hiện về như những thước phim quay chậm. Ngập tràn trong đó là những tủi nhục, nhọc nhằn. Ngoài trời bây giờ chắc lạnh lắm. Mưa nửa đêm kéo về cùng với những con gió rít. Tiếng rì rầm của rừng thông bà nghe như tiếng sóng nước của kinh rạch miền tây.
C.V
