Tác giả Vũ Khắc Tĩnh
BÁC HAI MÙ
Bác Hai Mù là một người ở trong ngôi nhà ngói, khoảng mười sáu mét vuông, nằm sát chân đồi. Ở làng xóm này ai cũng gọi bác là bác Hai Mù. Thật ra bác không phải là người bị mù, mà tên bác cha mẹ đặt cho lúc nhỏ thành ra cái tên cúng cơm theo thời gian không thể xoá bỏ được. Thật ra bác cũng thích cái tên đó.
Bác Hai sống một mình, không có vợ con. Mái tóc bạc của bác tua tủa luôn nằm trong cái mũ nỉ rộng vành, giống như những thổ dân cao bồi mọi da đỏ ở Mỹ, khuôn mặt vuông vức với cặp mắt sáng, và một chùm râu trắng, bác cắt tỉa gọn gàng.
Nhà bác Hai nuôi một con nhồng trong lồng và một con sóc thả chạy nhảy loanh quanh trong nhà. Mỗi lần đi ngang qua nhà bác Hai Mù, cũng nghe tiếng con nhồng nói giọng lờ lợ khàn đục “Chào ông, chào bà” con sóc thì nhảy nhào lộn làm xiếc trong nhà.
Bọn trẻ trong làng thỉnh thoảng lại rủ nhau dăm ba đứa đến nhà bác Hai. Chào hỏi đâu vào đó xong, chúng đứng khép nép một bên cửa để ngắm con nhồng nhại tiếng nó, chọc cho nó tức giận, con nhồng khẹt khẹt trong miệng, chúng nói cười với nhau và không chọc cho nó giận nữa. Con sóc thì dạn dĩ hơn, nó bu trên tay nhào lộn làm xiếc rất vui nhộn.
Lần đầu tiên Quý Rỗ và Tí Ròm cũng theo chân lũ trẻ đến chơi, nói cười đùa giỡn ồn ào bị bác Hai la mắng đuổi về.
– Con cái nhà ai đến đây đông như thế này mà không hề chào hỏi bác, lễ phép ở chỗ mô. Thế mà không giữ trật tự mà còn nói chuyện ồn ào nữa.
Bọn trẻ mấy lần trước đến đây rất lễ phép, chào hỏi đàng hoàng. Hôm nay lại thêm ba bạn nữa, thành ra một nhóm đông đùa giỡn ồn ào. Bọn trẻ ghé vào tai Quý Rỗ, Tí Ròm và thằng Tâm Còi nói nhỏ. Các bạn mới vòng tay thưa bác Hai mới vừa đến chơi.
Dạ, chúng cháu chào bác Hai. Chúng cháu xin phép bác Hai cho
chúng cháu xem con nhồng và con sóc bác Hai thả chạy nhảy trong nhà. Cháu tên là Quý Rỗ con bà Huyền, thằng này tên Tí Còm con bà Tuỳ, thằng Tâm Còi con bà Thuỷ ở xóm bên.
Bác Hai Mù tỏ ra hài lòng, gật đầu lia lịa….
– Lễ phép chào hỏi như vậy là được rồi. Mỗi lần các cháu đi ra đường gặp bất cứ ai là người lớn hơn mình đều phải cúi đầu chào hỏi lễ phép.
– Dạ, chúng cháu biết và hiểu
Từ lần ấy, bác Hai tỏ ra quí mến Quý Rỗ, Tí Ròm. Thỉnh thoảng bác Hai gặp Quý Rỗ ngoài đường, bác Hai gọi vào nhà chơi.
– Ngày nào nghĩ học đến nhà bác Hai chơi. Bác cho xem con nhồng nói tiếng người, con sóc làm trò nhào lộn nhảy múa làm xiếc cho mà xem. Nếu cháu thích đọc sách thì bác Hai cho mượn sách để đọc.
Một hôm Quý Rỗ đến nhà bác Hai chơi, lần này không có Tí Ròm đi theo. Quý Rỗ thấy trên bàn để một cuốn sách dày cũ kỹ bên ấm nước chè xanh và cái khay để bộ tách trà. Quý Rỗ tiến lại gần cái bàn, cầm cuốn sách trên tay, đọc lướt qua cái tựa cuốn sách “Dế mèn phiêu lưu ký” Tò mò, Quý Rỗ hỏi bác Hai.
– Bác Hai ơi, cuốn sách này nói về chuyện gì vậy bác? Cháu đọc có được không?
Bác Hai nhìn cuốn sách rồi trả lời:
– Cuốn sách này miêu tả cuộc phiêu lưu của một chú Dế mèn qua thế giới loài người và loài vật. Là một tác phẩm văn xuôi đặc sắc và nổi tiếng nhất của bác nhà văn Tô Hoài viết về loài vật. Bác Hai nói với cháu đại khái như vậy thôi. Sau này cháu lớn lên, cháu sẽ đọc kỹ hơn và hiểu biết thêm…
Bác Hai cười, tay xoa đầu Quý Rỗ:
– Cuốn sách này cháu đọc được, cháu thích đọc bác Hai cho cháu mượn đem về nhà đọc, một tuần lễ sau đem trả lại cho bác Hai.
– Dạ, bác Hai cho cháu mượn
Bác Hai đưa cuốn sách “Dế mèn phiêu lưu ký” cho Quý Rỗ mượn, dặn dò tỉ mỉ:
-Cháu giữ sách cẩn thận, không được làm rách hay bôi xoá vẽ bậy trên bìa sách.
Quý Rỗ cầm cuốn sách trên tay, vẻ mặt hí hửng:
– Dạ, cháu sẽ giữ sách cẩn thận, đọc và trả lại đúng ngày. Một tuần lễ sau….
Trên con đường về lại nhà, Quý Rỗ cười nói luôn miệng, vẻ mặt hí hửng, giọng hồ hởi. Bà Huyền mẹ nó từ trong nhà đi ra gặp Quý Rỗ ở sân:
– Có gì vui mà con chạy tung tăng cười nói luôn miệng vậy?
– Dạ, bác Hai Mù cho con mượn cuốn sách “Dế mèn phiêu lưu ký” đem
về nhà đọc.
Bà Huyền ngạc nhiên hỏi tới tấp:
– Con lên nhà bác Hai hả? Bác Hai có thương con không? Đó là một cuốn sách hay. Con đọc có hiểu không?.
– Dạ, bác Hai thương con lắm. Bác Hai hỏi con thích đọc sách không?
Đọc sách được chưa. Con đứng lưỡng lự một lúc và trả lời cho bác biết, con sẽ cố gắng đọc và sẽ hiểu thôi. Bác Hai nói cuốn sách này dành cho thiếu nhi đọc.
Thật ra trên kệ sách của bác Hai có rất nhiều các loại sách, toàn là sách cũ dành cho người lớn đọc, tuổi như Quý Rỗ không thể đọc được. Nhưng Quý Rỗ quí mến cái tính giản dị, mộc mạc, sống hoà đồng với mọi lứa tuổi thích chơi. Bác Hai còn nói cái tuổi đó trong sáng hồn nhiên.
Thỉnh thoảng Quý Rỗ, Tí Ròm lúc nào không đi học hay nghĩ lễ đều rủ nhau lên thăm bác Hai Mù. Dạo này trông thấy bác Hai khoẻ mạnh.
Đất làng nơi bác Hai ở là một vùng quê hẻo lánh. Dân ở làng này người ta thường nói ví von, vùng đất này là vùng đất sét pha cát, vào mùa mưa đất thấm lầy lội nhão nhẹt. Ruộng đồng thì bị phèn chua nhiều. Nhưng bây giờ mọi thứ đã khác xưa nhiều lắm. Một vùng quê sống có văn hoá văn minh.
Lũ trẻ trong làng này phần đông thích chơi trò nhào nặn đất sét làm hình thù các con vật như trâu, bò, chim, gà và con người như ông Địa, ông Thần Tài…
Các bạn nhỏ trong xóm thấy Quý Rỗ, Tí Ròm, Tâm Còi ngày nào cũng đào bới lấy đất sét đem về trộn đều cho dẻo, rồi làm thủ công chơi, làm tiền giả buôn bán với nhau, tụi nhỏ trtong làng thấy cũng bắt chước làm theo. Một trò chơi dân dã của lũ trẻ, thành ra một thói quen không bỏ được
Quý Rỗ thường ngồi một mình trước hiên nhà, ngồi quan sát hằng giờ những con vật làm bằng đất sét phơi trước sân nắng. Nó thấy được sản phẩm mình làm ra quá đổi tuyệt vời, được các bạn cùng trang lứa, quí mến, thương yêu, bầu Quý Rỗ làm trưởng nhóm.
Tí Ròm bạn thân nhất cũng lên tiếng:
– Mi giỏi quá, chỉ ngó lướt qua những con vật mà nhào nặn được, sau này học lên cao, nên chọn học nghề điêu khắc hay tạo tượng hình như chú Ba Nho ở làng mình.
Bác Hai Mù thấy lũ trẻ chơi, bác từng khen ngợi:
– Bác thấy các cháu đều ngoan, học giỏi, biết vâng lời cha mẹ, đó là một đức tính tốt đẹp. Riêng cháu Quý Rỗ có năng khiếu khèo tay làm cái gì cũng được, Mai này có ích cho xã hội.
Bác Hai xưa nay sống lẻ loi một mình, nên bác lúc nào cũng muốn lũ trẻ trong xóm đến chơi, ngắm nhìn con nhồng nói líu lo trong lồng, ngắm nhìn con sóc nhào lộn làm xiếc và lũ trẻ nhảy múa hát hò cho vui nhà vui cửa.
Đôi khi cả một tuần lễ không thấy lũ trẻ tới chơi, bác Hai Mù ngồi một mình ngó ra núi đồi trùng điệp cũng buồn lây lất, rồi dạo ra dạo vô trong nhà, ra sân quét dọn lá vàng rơi, xách nước tưới cây cho khuây khoả, tuổi già ngó vậy chứ không có ai thân thích ở bên mình cảm thấy trống trải quá.
Bác Hai Mù nghĩ thầm trong bụng như vậy, nên trái cây chin trong vườn, bác hái hết để trong nhà dụ lũ trẻ trong làng đến chơi. Lúc nào lũ trẻ đến chơi bác cũng chia đều cho mỗi đứa hai trái xoài, ổi, mận, bày vẻ làm đủ mọi trò chơi tiêu khiển để lũ trẻ vui chơi trong sự thích thú, nhưng có chừng mực. Nhiều khi chỉ có một trái banh làm bằng rơm cũng tạo ra được một cuộc chơi đá bóng.
Có lần Quý Rỗ, Tí Ròm đi ngang qua nhà, thấy bác Hai hì hục xách nước giếng tưới cây, Quý Rỗ, Tí Ròm cũng vô phụ giúp bác Hai tưới cây. Bác Hai lại cho một rổ trái cây đem về ăn, nếu thích đọc sách bác Hai sẽ cho mượn sách về nhà đọc. Lúc này trên kệ sách của bác Hai, có thêm một số sách mới mua như truyện cổ tích cho thiếu nhi. Bác Hai đã chọn đúng truyện cổ tích dân gian, nên lũ trẻ thích đọc lắm, đứa nào cũng dành đọc. Có khi đến trưa bác Hai hối thúc chúng nó về, chúng cũng không chịu về. Truyện cổ tích lôi cuốn và hấp dẫn. Một món ăn tinh thần rất bổ ích cho lũ trẻ trong làng xóm.
Bác Hai Mù cười thầm và ưng cái bụng….
V.K.T
